Để đảm bảo tính nghiêm minh, khách quan và kịp thời trong công tác nhân sự cho ngày hội lớn của đất nước, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã ban hành Hướng dẫn 13-HD/UBKTTW năm 2020. Văn bản này quy định rõ quy trình, trách nhiệm và đặc biệt là các trường hợp loại trừ không xem xét giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến bầu cử.

Siết chặt quy định về đơn thư tố cáo nặc danh, mạo danh

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Hướng dẫn 13-HD/UBKTTW chính là việc xác định rõ các loại đơn thư không đủ điều kiện thụ lý. Điều này nhằm tránh tình trạng lợi dụng dân chủ để vu khống, gây mất đoàn kết nội bộ trong giai đoạn then chốt của cuộc bầu cử.

Cụ thể, theo quy định tại mục 5 phần I của Hướng dẫn, các trường hợp tố cáo sau đây sẽ không được giải quyết:

• Tố cáo giấu tên, mạo tên hoặc không ghi rõ địa chỉ liên lạc.
• Tố cáo có tên nhưng đã được cấp có thẩm quyền xem xét, kết luận rõ ràng; nay tố cáo lại nhưng người tố cáo không cung cấp được thêm tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi bản chất vụ việc.
• Đơn tố cáo có tên nhưng nội dung mơ hồ, không phản ánh rõ hành vi vi phạm cụ thể.
• Đơn không phải bản gốc do chính người tố cáo ký tên (bản photocopy hoặc không có chữ ký trực tiếp).
• Đơn tố cáo có từ hai người trở lên cùng ký tên (tố cáo tập thể).
• Đơn của người không có năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật.

"Tố cáo không giải quyết gồm: Tố cáo giấu tên, mạo tên, không rõ địa chỉ; tố cáo có tên đã được cấp có thẩm quyền xem xét, kết luận, nay tố cáo lại nhưng không có thêm tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi bản chất vụ việc..."

Thời hạn "vàng" trong giải quyết khiếu nại, tố cáo bầu cử

Để đảm bảo tiến độ lập danh sách và niêm yết người ứng cử, pháp luật về bầu cử quy định những mốc thời gian rất nghiêm ngặt. Theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015 và hướng dẫn của Đảng, việc xem xét giải quyết phải dứt điểm trước ngày bầu cử.

Đặc biệt, Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhấn mạnh: Trong thời hạn 10 ngày trước ngày bầu cử, các cơ quan sẽ ngừng việc xem xét, giải quyết mọi tố cáo, khiếu nại liên quan đến người ứng cử và việc lập danh sách người ứng cử cho đến khi cuộc bầu cử kết thúc.

Tuy nhiên, có hai trường hợp ngoại lệ cần lưu ý:

1. Nếu tố cáo đã rõ ràng và có đủ cơ sở kết luận người ứng cử không đáp ứng tiêu chuẩn, cơ quan kiểm tra phải báo cáo ngay để xóa tên người đó khỏi danh sách chính thức.
2. Nếu vụ việc phức tạp chưa thể kết thúc trước ngưỡng 10 ngày, phải kịp thời báo cáo Ban Thường vụ cấp ủy để xin ý kiến chỉ đạo từ Hội đồng bầu cử quốc gia hoặc Ủy ban bầu cử các cấp.

Trách nhiệm của cấp ủy và Ủy ban Kiểm tra các cấp

Việc thực hiện Hướng dẫn 13-HD/UBKTTW đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tham mưu. Cấp ủy các cấp có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết dứt điểm các vụ việc ngay từ cơ sở, tránh tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp gây mất an ninh trật tự.

Ủy ban Kiểm tra các cấp đóng vai trò chủ trì, phối hợp với Ban Tổ chức và các cơ quan liên quan để thẩm tra xác minh. Mọi hành vi lợi dụng quyền tố cáo để xuyên tạc sự thật, vu khống nhằm phá hoại cuộc bầu cử đều sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của Đảng và Hiến pháp 2013.

Hướng dẫn này chính thức có hiệu lực từ ngày ký (02/12/2020), tạo hành lang pháp lý quan trọng để các địa phương triển khai công tác nhân sự cho nhiệm kỳ 2021-2026 một cách minh bạch và đúng luật.