Trong bối cảnh chính sách thuế ngày càng được hoàn thiện, việc hiểu rõ các quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi sát sườn của mỗi người lao động. Một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu chính là: Những khoản phụ cấp, trợ cấp nào sẽ không bị tính vào thu nhập chịu thuế? Việc xác định đúng các khoản này giúp giảm bớt gánh nặng thuế và tăng thu nhập thực tế cho cá nhân.

Căn cứ pháp lý về các khoản phụ cấp không tính thuế TNCN

Tại thời điểm đầu năm 2020, các quy định về thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công được thực hiện chủ yếu theo hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC và được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC.

Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các khoản phụ cấp, trợ cấp không tính vào thu nhập chịu thuế phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định cụ thể.

Chi tiết 11 nhóm phụ cấp, trợ cấp được miễn thuế thu nhập cá nhân

Dưới đây là danh mục chi tiết các khoản thu nhập từ phụ cấp, trợ cấp mà người lao động được hưởng nhưng không phải nộp thuế TNCN:

• Nhóm ưu đãi người có công: Bao gồm trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hàng tháng và trợ cấp một lần theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công.
• Nhóm đối tượng tham gia kháng chiến: Trợ cấp hàng tháng, trợ cấp một lần đối với các đối tượng tham gia kháng chiến, bảo vệ tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế, thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ.
• Lực lượng vũ trang: Phụ cấp quốc phòng, an ninh; các khoản trợ cấp đối với lực lượng vũ trang.
• Môi trường làm việc độc hại: Phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với những ngành, nghề hoặc công việc ở nơi làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
• Phụ cấp khu vực: Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định.
• An sinh xã hội và lao động: Trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, mức hưởng chế độ thai sản, dưỡng sức sau thai sản, trợ cấp thôi việc, mất việc làm, trợ cấp thất nghiệp... theo quy định của Bộ luật Lao động và Luật Bảo hiểm xã hội.
• Bảo trợ xã hội: Trợ cấp đối với các đối tượng được bảo trợ xã hội theo quy định của pháp luật.
• Lãnh đạo cấp cao: Phụ cấp phục vụ đối với lãnh đạo cấp cao.
• Chủ quyền biển đảo và chuyển công tác: Trợ cấp một lần đối với cá nhân khi chuyển công tác đến vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, hỗ trợ một lần đối với cán bộ công chức làm công tác về chủ quyền biển đảo.
• Y tế cơ sở: Phụ cấp đối với nhân viên y tế thôn, bản.
• Đặc thù ngành nghề: Phụ cấp đặc thù ngành nghề theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Điều kiện và mức hưởng để được miễn thuế

Không phải cứ có tên trong danh mục trên là mặc nhiên được miễn thuế toàn bộ. Người lao động và doanh nghiệp cần lưu ý các điều kiện sau:

1. Phải có văn bản quy định của cơ quan Nhà nước

Các khoản phụ cấp, trợ cấp và mức hưởng không tính vào thu nhập chịu thuế phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định bằng văn bản. Đối với khu vực ngoài Nhà nước, các cơ sở kinh doanh được căn cứ vào danh mục và mức phụ cấp, trợ cấp hướng dẫn đối với khu vực Nhà nước để tính trừ.

2. Phần vượt mức quy định vẫn phải nộp thuế

Trường hợp khoản phụ cấp, trợ cấp nhận được cao hơn mức quy định của cơ quan Nhà nước thì phần vượt phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN. Đây là điểm mà nhiều kế toán và người lao động thường nhầm lẫn dẫn đến việc kê khai thiếu thuế.

3. Trường hợp đặc biệt về trợ cấp chuyển vùng

Riêng đối với trợ cấp chuyển vùng một lần cho người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam hoặc người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, mức trừ được căn cứ theo khoản 1 Điều 11 Thông tư 92/2015/TT-BTC. Mức này được xác định dựa trên Hợp đồng lao động hoặc Thỏa ước lao động tập thể.

"Các khoản phụ cấp, trợ cấp không tính vào thu nhập chịu thuế phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định. Trường hợp các văn bản hướng dẫn về các khoản phụ cấp, trợ cấp, mức phụ cấp, trợ cấp áp dụng đối với khu vực Nhà nước thì các thành phần kinh tế khác, các cơ sở kinh doanh khác được căn cứ vào danh mục và mức phụ cấp, trợ cấp hướng dẫn đối với khu vực Nhà nước để tính trừ."

Lời khuyên cho người lao động trong năm 2020

Việc nắm vững danh sách các khoản phụ cấp không tính thuế giúp bạn chủ động hơn trong việc kiểm tra bảng lương hàng tháng. Nếu phát hiện các khoản trợ cấp của mình đang bị tính thuế sai quy định, hãy phản hồi ngay với bộ phận nhân sự hoặc kế toán để được điều chỉnh, đảm bảo quyền lợi tối đa cho bản thân.

Ngoài ra, hãy thường xuyên cập nhật các chính sách mới về giảm trừ gia cảnh hoặc các thay đổi về biểu thuế lũy tiến để có kế hoạch tài chính cá nhân phù hợp nhất trong năm 2020 này.