Từ ngày 15/09/2023, Thông tư 32/2023/TT-BCA chính thức có hiệu lực, thay thế cho Thông tư 65/2020/TT-BCA trước đây. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn của người tham gia giao thông chính là quy định về việc Cảnh sát giao thông (CSGT) mặc thường phục để thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là hoạt động bắn tốc độ. Vậy quy trình này được thực hiện như thế nào để đảm bảo tính pháp lý và minh bạch?

1. Điều kiện để CSGT được phép mặc thường phục khi làm nhiệm vụ

Theo quy định tại Điều 11 Thông tư 32/2023/TT-BCA, việc bố trí cán bộ CSGT hóa trang (mặc thường phục) không phải là hoạt động đơn lẻ mà phải nằm trong kế hoạch tuần tra, kiểm soát công khai đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Cụ thể, Tổ CSGT được phép bố trí một bộ phận cán bộ hóa trang để phối hợp với bộ phận tuần tra, kiểm soát công khai. Mục đích của việc này là nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, đấu tranh phòng chống tội phạm và xử lý các tình huống phức tạp trên tuyến địa bàn được phân công.

"Khoản 1 Điều 11 Thông tư 32/2023/TT-BCA: Tổ Cảnh sát giao thông được bố trí một bộ phận cán bộ hóa trang (mặc thường phục), phối hợp với bộ phận tuần tra, kiểm soát công khai theo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền ban hành theo quy định tại khoản 3 Điều này để thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm trên tuyến, địa bàn được phân công."

2. CSGT mặc thường phục có được phép bắn tốc độ không?

Câu trả lời là CÓ. Hoạt động bắn tốc độ (sử dụng phương tiện đo tốc độ phương tiện giao thông có ghi hình ảnh) là một phần trong việc sử dụng các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ theo quy định tại Nghị định 135/2021/NĐ-CP.

Tại khoản 4 Điều 11 Thông tư 32/2023/TT-BCA nêu rõ nhiệm vụ của bộ phận cán bộ hóa trang:

• Trực tiếp quan sát, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để giám sát tình hình trật tự, an toàn giao thông, phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ và hành vi vi phạm pháp luật khác.
• Khi phát hiện vi phạm, phải thông báo ngay cho bộ phận tuần tra, kiểm soát công khai để tiến hành dừng phương tiện và xử lý theo quy định.

Như vậy, cán bộ mặc thường phục đóng vai trò là người vận hành thiết bị kỹ thuật để ghi nhận bằng chứng vi phạm một cách khách quan và bí mật, giúp xử lý triệt để các trường hợp cố tình đối phó khi thấy bóng dáng lực lượng chức năng.

3. Quy trình dừng xe và xử phạt: CSGT hóa trang có được bắt xe?

Đây là điểm mấu chốt mà người dân cần lưu ý để tránh nhầm lẫn với các đối tượng giả danh. Về nguyên tắc, bộ phận hóa trang không trực tiếp dừng xe và xử phạt, trừ một số trường hợp đặc biệt.

Thông thường, sau khi ghi nhận vi phạm qua máy bắn tốc độ, cán bộ mặc thường phục sẽ truyền thông tin (biển số xe, đặc điểm phương tiện, lỗi vi phạm) cho tổ công tác mặc cảnh phục đang chốt chặn phía trước để thực hiện việc dừng xe và lập biên bản.

Tuy nhiên, theo điểm b khoản 4 Điều 11 Thông tư 32/2023/TT-BCA, có một ngoại lệ quan trọng:

"Trường hợp phát hiện hành vi vi phạm nghiêm trọng về giao thông đường bộ, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, nếu không ngăn chặn kịp thời sẽ gây hậu quả nguy hiểm cho xã hội... thì được sử dụng Giấy chứng minh Công an nhân dân để thông báo, vận động Nhân dân phối hợp, ngăn chặn ngay hành vi vi phạm."

Trong tình huống khẩn cấp này, cán bộ mặc thường phục phải xuất trình Giấy chứng minh Công an nhân dân và sau đó vẫn phải phối hợp với bộ phận công khai để giải quyết vụ việc.

4. Thẩm quyền phê duyệt kế hoạch tuần tra hóa trang

Việc mặc thường phục bắn tốc độ không được thực hiện tùy tiện mà phải có sự phê duyệt từ cấp lãnh đạo có thẩm quyền:

• Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông; Giám đốc Công an cấp tỉnh trở lên: Quyết định việc tuần tra, kiểm soát công khai kết hợp với hóa trang đối với các trường hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm hoặc tình hình an ninh trật tự phức tạp.
• Trưởng phòng CSGT; Trưởng Công an cấp huyện: Quyết định việc tuần tra, kiểm soát công khai kết hợp với hóa trang để sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ (như máy bắn tốc độ).

Tóm lại, việc CSGT mặc thường phục bắn tốc độ là hoàn toàn đúng quy định pháp luật hiện hành, nhằm đảm bảo tính răn đe và thượng tôn pháp luật. Người tham gia giao thông cần tự giác chấp hành quy định về tốc độ để đảm bảo an toàn cho chính mình và cộng đồng, thay vì chỉ đối phó khi thấy lực lượng chức năng công khai.