Thực trạng lừa đảo qua mạng trong bối cảnh "bình thường mới" cuối năm 2021

Tính đến thời điểm tháng 12/2021, khi cả nước đang dần thích nghi với trạng thái "bình thường mới" sau các đợt giãn cách xã hội do dịch Covid-19, không gian mạng trở thành môi trường hoạt động chính của đại bộ phận người dân. Tuy nhiên, đây cũng là mảnh đất màu mỡ để các đối tượng tội phạm công nghệ cao thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, đánh vào tâm lý lo sợ hoặc hám lợi của nạn nhân.

Theo quy định tại Luật An ninh mạng 2018, các hành vi sử dụng không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi bị nghiêm cấm và sẽ bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật hình sự.

Điểm danh 8 chiêu trò lừa đảo "bình cũ rượu mới" cần đặc biệt lưu tâm

1. Bẫy "tình ái" và quà tặng từ nước ngoài

Các đối tượng thường đóng giả là người nước ngoài có địa vị (quân nhân, doanh nhân) để kết bạn qua mạng xã hội. Sau một thời gian tạo lòng tin, chúng thông báo gửi quà tặng hoặc lượng lớn ngoại tệ về Việt Nam nhưng bị "kẹt" tại hải quan và yêu cầu nạn nhân đóng phí vận chuyển, thuế vào tài khoản cá nhân để nhận quà.

2. Mạo danh cơ quan tư pháp để đe dọa

Đây là thủ đoạn cực kỳ phổ biến. Kẻ gian giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát gọi điện thông báo nạn nhân liên quan đến đường dây ma túy hoặc rửa tiền. Chúng yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" để phục vụ điều tra rồi chiếm đoạt.

3. Chiếm quyền điều khiển tài khoản mạng xã hội (Hack Facebook)

Bằng cách gửi các đường link bình chọn hoặc trúng thưởng, đối tượng chiếm quyền đăng nhập Facebook, sau đó nhắn tin cho bạn bè, người thân của chủ tài khoản để mượn tiền với lý do cấp bách.

4. Thông báo trúng thưởng "khủng" để thu phí

Nạn nhân nhận được tin nhắn trúng thưởng xe máy SH, điện thoại iPhone hoặc tiền mặt giá trị lớn. Để nhận thưởng, nạn nhân được yêu cầu nộp "phí hồ sơ" hoặc "thuế thu nhập cá nhân" bằng thẻ cào điện thoại hoặc chuyển khoản.

5. Tấn công bằng đường link giả mạo ngân hàng (Phishing)

Kẻ gian gửi tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng (SMS Brandname) thông báo tài khoản bị khóa hoặc có giao dịch bất thường, yêu cầu nạn nhân truy cập link giả để nhập tên đăng nhập, mật khẩu và mã OTP. Ngay lập tức, tiền trong tài khoản sẽ bị rút sạch.

6. Chiêu trò "chuyển nhầm tiền" để ép vay nặng lãi

Đối tượng cố ý chuyển một khoản tiền vào tài khoản nạn nhân, sau đó gọi điện đòi lại nhưng dưới hình thức một khoản vay với lãi suất cắt cổ, kèm theo những lời đe dọa nếu không trả đủ.

7. Lôi kéo đầu tư sàn tài chính, tiền ảo đa cấp

Lợi dụng nhu cầu kiếm tiền trong mùa dịch, các sàn giao dịch tiền ảo, ngoại hối (Forex) cam kết lợi nhuận "khủng" 20-30%/tháng được lập ra. Khi đã huy động được lượng tiền lớn, các sàn này sẽ tự đánh sập hoặc báo lỗi hệ thống để chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư.

8. Lợi dụng tâm lý lo sợ dịch bệnh Covid-19 để lừa đảo

Vào cuối năm 2021, các đối tượng tung tin giả về việc bán thuốc đặc trị Covid-19, máy thở hoặc kêu gọi ủng hộ quỹ vaccine giả mạo để lừa tiền người dân đang trong cơn hoạn nạn.

Góc nhìn pháp lý: Tội phạm lừa đảo qua mạng đối diện với mức án nào?

Hành vi lừa đảo qua mạng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo hai tội danh chính trong Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

• Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Theo Điều 174, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên.
• Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản: Theo Điều 290, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu chiếm đoạt tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm...

Cần làm gì để bảo vệ mình và đòi lại tài sản khi bị lừa?

Để không trở thành nạn nhân, người dân cần tuân thủ nguyên tắc "3 không": Không cung cấp OTP; Không truy cập link lạ; Không chuyển tiền cho người chưa xác thực rõ danh tính. Đặc biệt, cần cảnh giác với các cuộc gọi tự xưng là cơ quan chức năng vì theo quy định, Công an chỉ làm việc trực tiếp tại trụ sở, không làm việc qua điện thoại.

Nếu chẳng may bị lừa, bạn cần thực hiện ngay các bước sau:

1. Liên hệ ngân hàng để phong tỏa tài khoản (nếu kịp thời).
2. Lưu lại toàn bộ bằng chứng: Tin nhắn, lịch sử cuộc gọi, biên lai chuyển tiền.
3. Làm đơn tố giác tội phạm gửi đến Cơ quan Cảnh sát điều tra nơi gần nhất hoặc Cục Cảnh sát hình sự để được hỗ trợ giải quyết.

Mọi thắc mắc về thủ tục tố tụng hoặc cần tư vấn pháp lý khẩn cấp, quý khách vui lòng liên hệ tổng đài để được các chuyên gia hỗ trợ kịp thời.