Trong thực tế, khi đi xin việc hoặc làm các thủ tục hành chính, Sơ yếu lý lịch là một thành phần hồ sơ không thể thiếu. Tuy nhiên, một câu hỏi mà rất nhiều người lao động, sinh viên xa quê luôn thắc mắc là: "Tại sao hiện nay xác nhận Sơ yếu lý lịch không cần phải lặn lội về tận nơi đăng ký thường trú?". Câu trả lời nằm ở sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý và quy định pháp luật về chứng thực.

Bản chất pháp lý: Chứng thực chữ ký thay vì xác nhận nội dung

Trước đây, theo hướng dẫn tại Công văn số 1520/HTQTCT-CT ngày 20/03/2014 của Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực, việc xác nhận Sơ yếu lý lịch thường đi kèm với việc cơ quan nhà nước xác nhận các nội dung khai trong lý lịch là đúng. Điều này vô hình trung buộc người dân phải về nơi thường trú - nơi chính quyền địa phương nắm rõ nhân thân nhất - để xin xác nhận.

Tuy nhiên, bước ngoặt lớn đã xảy ra kể từ ngày 10/04/2015, khi Nghị định 23/2015/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Theo quy định mới, việc xác nhận Sơ yếu lý lịch cá nhân thực chất là thủ tục chứng thực chữ ký.

Cụ thể, tại điểm b khoản 4 Điều 24 Nghị định 23/2015/NĐ-CP, Chính phủ quy định rõ:

"Thủ tục chứng thực chữ ký quy định tại Khoản 1, 2 và 3 Điều này cũng được áp dụng đối với các trường hợp sau đây: ... b) Chứng thực chữ ký của người khai lý lịch cá nhân;"

Như vậy, cơ quan có thẩm quyền chỉ chứng thực rằng chữ ký trong tờ khai đúng là của người yêu cầu, còn người khai phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của các nội dung mình đã viết.

Vì sao không cần về nơi thường trú?

Chính vì bản chất là chứng thực chữ ký, nên thẩm quyền thực hiện thủ tục này đã được mở rộng tối đa để tạo thuận lợi cho người dân. Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 23/2015/NĐ-CP, việc chứng thực chữ ký không phụ thuộc vào nơi cư trú của người yêu cầu.

Người dân có thể lựa chọn thực hiện tại các cơ quan sau:

• Ủy ban nhân dân cấp xã: Bất kỳ xã, phường, thị trấn nào trên toàn quốc.
• Phòng Tư pháp: Thuộc UBND cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh.
• Văn phòng Công chứng hoặc Phòng Công chứng: Các tổ chức hành nghề công chứng cũng có thẩm quyền chứng thực chữ ký tương đương cơ quan nhà nước.

Quy định này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại, đặc biệt là đối với những người đang sinh sống và làm việc tại các thành phố lớn nhưng có hộ khẩu ở các tỉnh xa.

Tuyệt đối không nhận xét về chính trị, đạo đức vào lý lịch

Một điểm đáng lưu ý khác là sự chấn chỉnh trong việc ghi nội dung xác nhận. Trước đây, nhiều địa phương thường phê vào lý lịch những dòng như: "Gia đình chấp hành tốt chủ trương của Đảng..." hoặc "Bản thân chưa có tiền án tiền sự...". Việc này đôi khi gây khó khăn cho người dân nếu địa phương có những nhận xét cảm tính.

Để khắc phục, tại Công văn số 873/HTQHCT-CT ngày 25/8/2017, Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực đã nhấn mạnh: Các cơ quan thực hiện chứng thực tuyệt đối không ghi nội dung nhận xét về việc chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật... của công dân vào Sơ yếu lý lịch. Nhiệm vụ duy nhất là chứng thực chữ ký của người yêu cầu.

Lời khuyên cho bạn: Khi đi chứng thực Sơ yếu lý lịch, bạn chỉ cần mang theo bản chính Chứng minh nhân dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng và ký trực tiếp trước mặt người thực hiện chứng thực. Đừng quên kiểm tra kỹ các thông tin mình tự khai để đảm bảo tính trung thực trước pháp luật.