Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc tái hôn và xây dựng gia đình mới là điều hết sức bình thường. Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý phát sinh khiến nhiều người mẹ trăn trở là liệu có thể đổi họ cho con riêng sang họ của bố dượng để con cảm thấy gắn kết hơn với gia đình mới hay không? Tính đến thời điểm năm 2023, pháp luật Việt Nam có những quy định rất chặt chẽ về vấn đề này nhằm bảo vệ quyền nhân thân của trẻ em.

1. Có được trực tiếp đổi họ con sang họ bố dượng không?

Theo quy định tại Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong một số trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, nếu đối chiếu kỹ các quy định hiện hành, pháp luật không có điều khoản nào cho phép đổi họ của con từ họ cha đẻ sang họ bố dượng chỉ dựa trên quan hệ hôn nhân của người mẹ.

Cụ thể, các trường hợp được phép thay đổi họ bao gồm:

• Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại.
• Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc mẹ nuôi theo yêu cầu của cha mẹ nuôi.
• Thay đổi họ cho con khi xác định cha, mẹ cho con theo quy định của pháp luật.
• Thay đổi họ của người lưu lạc đã tìm được nguồn gốc huyết thống.

Như vậy, về mặt pháp lý thuần túy, bố dượng không phải là cha đẻ cũng không phải cha nuôi (nếu chưa làm thủ tục), nên không thể thực hiện việc đổi họ cho con theo diện này.

2. Giải pháp pháp lý: Đổi họ thông qua thủ tục nhận con nuôi

Mặc dù không thể đổi họ trực tiếp, nhưng các gia đình vẫn có thể thực hiện được mong muốn này nếu người bố dượng tiến hành thủ tục nhận con riêng của vợ làm con nuôi. Đây là con đường pháp lý duy nhất và đúng quy định để xác lập mối quan hệ cha - con giữa bố dượng và con riêng, từ đó làm căn cứ để thay đổi họ.

2.1 Điều kiện để bố dượng nhận con riêng làm con nuôi

Căn cứ vào Luật Nuôi con nuôi 2010, bố dượng có quyền nhận con riêng của vợ làm con nuôi nếu đáp ứng các điều kiện về năng lực hành vi dân sự, tư cách đạo đức và điều kiện kinh tế. Đặc biệt, việc nhận nuôi phải có sự đồng ý của mẹ đẻ và cha đẻ của đứa trẻ (trừ trường hợp cha đẻ đã chết, mất tích hoặc mất năng lực hành vi dân sự).

"Trường hợp bố dượng hoặc mẹ kế nhận con riêng của vợ hoặc chồng làm con nuôi thì không bị hạn chế về độ tuổi giữa người nhận nuôi và người được nhận nuôi, đồng thời cũng không bắt buộc phải có điều kiện về chỗ ở và kinh tế như các trường hợp nhận nuôi thông thường khác."

2.2 Quy trình thực hiện thủ tục nhận con nuôi năm 2023

Để hoàn tất việc nhận con nuôi, gia đình cần thực hiện các bước sau:

1. Chuẩn bị hồ sơ: Bao gồm đơn xin nhận con nuôi, bản sao hộ chiếu/CCCD, phiếu lý lịch tư pháp, giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của bố dượng và giấy khai sinh của trẻ.
2. Nộp hồ sơ: Tại UBND cấp xã nơi thường trú của người nhận nuôi hoặc người được nhận nuôi.
3. Kiểm tra và xác minh: Trong thời hạn 10 ngày làm việc, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra hồ sơ và lấy ý kiến của những người liên quan. Lưu ý: Nếu trẻ từ đủ 09 tuổi trở lên, phải có sự đồng ý của chính đứa trẻ.
4. Đăng ký nuôi con nuôi: Nếu đủ điều kiện, UBND sẽ tổ chức đăng ký và trao Giấy chứng nhận nuôi con nuôi.

3. Thủ tục thay đổi họ cho con tại cơ quan hộ tịch

Sau khi đã có Giấy chứng nhận nuôi con nuôi, bố dượng (lúc này đã là cha nuôi) có quyền yêu cầu thay đổi họ cho con theo quy định tại Luật Hộ tịch 2014 và hướng dẫn tại Thông tư 04/2020/TT-BTP.

Hồ sơ cần chuẩn bị:

• Tờ khai thay đổi, cải chính hộ tịch (theo mẫu).
• Bản chính Giấy khai sinh của con.
• Giấy chứng nhận nuôi con nuôi.
• Giấy tờ tùy thân của người đi đăng ký.

Thẩm quyền giải quyết: UBND cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh trước đây hoặc nơi cư trú của người yêu cầu (nếu trẻ dưới 14 tuổi). Đối với người từ đủ 14 tuổi trở lên, thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện.

Thời gian giải quyết: Thông thường từ 03 đến 06 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc thay đổi họ cho con là một quyết định quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và các giấy tờ tùy thân sau này của trẻ. Do đó, trước khi thực hiện, cha mẹ nên lắng nghe nguyện vọng của con (nếu con đã lớn) và cân nhắc kỹ lưỡng các tác động xã hội. Nếu quý khách gặp khó khăn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ hoặc cần tư vấn sâu hơn về các tình huống phức tạp, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.

Trên đây là toàn bộ hướng dẫn về việc đổi họ con sang họ của bố dượng cập nhật mới nhất năm 2023. Hy vọng thông tin này sẽ giúp ích cho quý độc giả trong việc giải quyết các vấn đề gia đình một cách thuận lợi và đúng pháp luật.