Thế nào là hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy theo quy định năm 2023?

Trong bối cảnh tình hình tội phạm ma túy diễn biến phức tạp đầu năm 2023, việc hiểu rõ các quy định pháp luật về hành vi tàng trữ là vô cùng quan trọng. Theo quy định tại Luật Phòng, chống ma túy 2021, tàng trữ trái phép chất ma túy được hiểu là hành vi cất giữ, giấu giếm chất ma túy bất hợp pháp ở bất cứ đâu mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất trái phép.

Điểm mấu chốt để phân biệt tội danh này với các tội danh khác chính là mục đích của hành vi. Nếu người vi phạm cất giữ ma túy để sử dụng cá nhân hoặc đơn giản là cất giữ hộ mà không có ý định bán lại hay dịch chuyển đi nơi khác để giao cho người khác, hành vi đó sẽ cấu thành tội tàng trữ.

Phân biệt tàng trữ với vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy

Thực tế xét xử cho thấy nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa tàng trữ và vận chuyển. Theo hướng dẫn của cơ quan tố tụng, vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi dịch chuyển ma túy từ nơi này đến nơi khác bằng bất kỳ phương tiện nào mà không nhằm mục đích tàng trữ hay mua bán. Trong khi đó, tàng trữ nhấn mạnh vào trạng thái chiếm hữu, cất giấu tại một địa điểm cố định hoặc trên người.

Nếu một người vừa tàng trữ để sử dụng, vừa vận chuyển hộ người khác hoặc vừa bán lẻ, pháp luật sẽ truy cứu trách nhiệm hình sự về nhiều tội danh tương ứng hoặc tội danh có khung hình phạt nặng hơn tùy vào tính chất vụ việc.

Xử phạt hành chính: Khi nào chỉ bị phạt tiền?

Không phải mọi trường hợp tàng trữ ma túy đều bị đi tù. Căn cứ vào Nghị định 144/2021/NĐ-CP, nếu khối lượng ma túy chưa đạt mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử lý hành chính.

Cụ thể, tại Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định:

2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: a) Tàng trữ, vận chuyển trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự;

Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị tịch thu tang vật và nếu là người nước ngoài có thể bị trục xuất khỏi Việt Nam.

Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 249 Bộ luật Hình sự

Khi khối lượng ma túy vượt ngưỡng quy định, hành vi tàng trữ sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Các khung hình phạt được phân định dựa trên khối lượng và loại ma túy:

Khung 1: Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm

Áp dụng cho các trường hợp tàng trữ ma túy với khối lượng nhỏ nhưng đủ yếu tố cấu thành, ví dụ:

• Hêrôin, côcain, Methamphetamine có khối lượng từ 0,1 gam đến dưới 05 gam.
• Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa có khối lượng từ 01 gam đến dưới 500 gam.
• Người đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

Khung 2: Phạt tù từ 05 năm đến 10 năm

Áp dụng khi có các tình tiết tăng nặng như: Có tổ chức, phạm tội 02 lần trở lên, tái phạm nguy hiểm, hoặc khối lượng ma túy lớn hơn (ví dụ Hêrôin từ 05 gam đến dưới 30 gam).

Khung 3: Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm

Áp dụng khi khối lượng ma túy ở mức rất lớn (ví dụ Hêrôin từ 30 gam đến dưới 100 gam).

Khung 4: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân

Đây là mức hình phạt cao nhất đối với tội tàng trữ. Nếu một cá nhân tàng trữ từ 100 gam Hêrôin hoặc Methamphetamine trở lên, hình phạt có thể lên đến tù chung thân.

Các yếu tố cấu thành tội phạm cần lưu ý

Để cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự 2015, cơ quan chức năng cần chứng minh được lỗi cố ý của người phạm tội. Người phạm tội phải nhận thức được vật mình đang cất giữ là chất ma túy và việc cất giữ đó là trái phép.

Về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm về mọi loại tội phạm. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm về tội tàng trữ trái phép chất ma túy nếu thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Lời khuyên pháp lý

Ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe mà còn dẫn đến những bản án nghiêm khắc, tước đi quyền tự do và tương lai của con người. Trong mọi tình huống, tuyệt đối không tàng trữ, cất giữ hộ hay vận chuyển bất kỳ vật thể nào mà mình không rõ nguồn gốc hoặc nghi ngờ là chất cấm. Sự thiếu hiểu biết hoặc một phút nể nang có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý không thể cứu vãn.