Siết chặt kỷ luật và trách nhiệm của lãnh đạo ngành Kiểm sát

Trong công tác quản lý cán bộ và tổ chức bộ máy, việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị là một trong những giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Nhằm cụ thể hóa tinh thần này, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Quyết định 15/QĐ-VKSTC về Quy chế miễn nhiệm, từ chức, cho thôi giữ chức vụ đối với công chức trong ngành Kiểm sát nhân dân, có hiệu lực thi hành từ ngày 30/7/2026 (thay thế Quyết định 442/QĐ-VKSTC ngày 12/12/2023).

Một trong những điểm mới đột phá và nhận được sự quan tâm đặc biệt trong Quy chế này là quy định rõ ràng về căn cứ xem xét cho thôi giữ chức vụ đối với công chức giữ vị trí lãnh đạo, quản lý khi cơ quan, đơn vị không đạt chỉ tiêu công tác theo yêu cầu.

Trường hợp nào người đứng đầu Viện kiểm sát phải thôi giữ chức vụ do không hoàn thành chỉ tiêu?

Theo quy định tại Điều 6 Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 15/QĐ-VKSTC, trách nhiệm của người đứng đầu được quy định rất cụ thể và nghiêm khắc. Cụ thể, người đứng đầu cơ quan, đơn vị thuộc ngành Kiểm sát nhân dân sẽ bị xem xét cho thôi giữ chức vụ khi xảy ra trường hợp sau:

Cơ quan, đơn vị chỉ hoàn thành dưới 70% số chỉ tiêu, nhiệm vụ theo kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng chỉ tiêu công tác của cấp có thẩm quyền trong năm công tác.

Quy định này thể hiện sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy quản lý cán bộ: không chỉ đánh giá dựa trên phẩm chất cá nhân mà phải lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ của toàn đơn vị làm thước đo năng lực và uy tín của lãnh đạo.

Những trường hợp ngoại lệ không áp dụng việc cho thôi giữ chức vụ

Mặc dù quy định rất nghiêm khắc, pháp luật cũng bảo đảm tính khách quan, công bằng và nhân văn khi xem xét trách nhiệm của cán bộ. Cụ thể, việc cho thôi giữ chức vụ do đơn vị hoàn thành dưới 70% chỉ tiêu sẽ không áp dụng trong hai trường hợp sau:

• Lý do bất khả kháng: Việc không hoàn thành chỉ tiêu, nhiệm vụ xuất phát từ các sự kiện thiên tai, dịch bệnh hoặc các tình huống đặc biệt nghiêm trọng vượt quá khả năng kiểm soát của cơ quan, đơn vị;
• Thời gian công tác chưa đủ: Người đứng đầu có thời gian giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý tại đơn vị đó chưa đủ 01 năm tính đến thời điểm đánh giá, xếp loại.

Thiếu trách nhiệm để công chức cấp dưới vi phạm: Lãnh đạo cũng bị xử lý

Bên cạnh chỉ tiêu công tác chuyên môn, Quy chế ban hành kèm Quyết định 15/QĐ-VKSTC còn quy định trách nhiệm quản lý cán bộ của người đứng đầu. Theo đó, nếu người đứng đầu buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm hoặc không kịp thời xử lý khi phát hiện công chức thuộc quyền quản lý trực tiếp vi phạm nghiêm trọng quy định của Đảng hoặc pháp luật của Nhà nước, thì cũng sẽ bị cấp có thẩm quyền xem xét cho thôi giữ chức vụ.

Điều này đòi hỏi mỗi lãnh đạo Viện kiểm sát các cấp không chỉ hoàn thành tốt chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải thường xuyên tự kiểm tra, giám sát, duy trì kỷ cương, kỷ luật nội bộ, ngăn chặn từ sớm các biểu hiện vi phạm của công chức dưới quyền.

Các trường hợp xem xét cho thôi giữ chức vụ khác theo quy định mới

Ngoài các lý do liên quan đến kết quả công tác và trách nhiệm quản lý, Quy chế còn xác định 02 trường hợp khách quan khác được xem xét cho thôi giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý bao gồm:

1. Về lý do sức khỏe: Công chức không đủ sức khỏe để tiếp tục đảm nhận và thực hiện chức trách, nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý theo kết luận của cơ quan y tế có thẩm quyền;
2. Về trường hợp chuẩn bị nghỉ hưu: Công chức đã đến thời điểm nghỉ hưu theo quy định nhưng đang trong quá trình điều trị các bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày do Bộ Y tế ban hành.

Đối với trường hợp đang điều trị bệnh dài ngày, công chức sẽ được lùi thời điểm nghỉ hưu theo quy định (không quá 06 tháng), đồng thời sẽ thực hiện thủ tục thôi giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý kể từ thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu. Đáng chú ý, Quy chế nhấn mạnh: không thực hiện việc cho thôi giữ chức vụ đối với các trường hợp thuộc diện phải xử lý miễn nhiệm theo quy định.

Quy trình, trình tự xem xét cho thôi giữ chức vụ được thực hiện như thế nào?

Căn cứ Điều 7 Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 15/QĐ-VKSTC, trình tự xử lý đối với từng trường hợp được phân định rõ ràng:

• Đối với lý do trách nhiệm người đứng đầu hoặc buông lỏng quản lý: Cơ quan, bộ phận tham mưu về công tác tổ chức cán bộ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, lập hồ sơ báo cáo người đứng đầu hoặc cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định;
• Đối với lý do sức khỏe hoặc lùi thời điểm nghỉ hưu: Cơ quan tham mưu tổ chức cán bộ căn cứ vào hồ sơ bệnh án, giấy xác nhận chính thức từ cơ sở y tế có thẩm quyền và tài liệu liên quan để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét ra quyết định theo đúng thủ tục.

Nhìn chung, các quy định mới tại Quyết định 15/QĐ-VKSTC áp dụng từ ngày 30/7/2026 đã tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ lãnh đạo, quản lý trong ngành Kiểm sát nhân dân, bảo đảm bộ máy hoạt động liêm chính, hiệu quả và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.