Vấn đề tài chính đất đai, đặc biệt là cơ chế xác định giá đất và phương pháp định giá đất, luôn là tâm điểm chú ý của toàn xã hội cũng như cộng đồng doanh nghiệp trong suốt thời gian qua. Nhằm tiếp tục tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ đã ban hành Kế hoạch thực hiện theo Nghị quyết 229/NQ-CP. Trong đó, yêu cầu đặt ra là phải rà soát toàn diện hệ thống chính sách, lấy việc hoàn thiện cơ chế định giá đất làm đòn bẩy trọng tâm cho quá trình tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật về đất đai.

Rà soát toàn diện Luật Đất đai 2024: Nhận diện khó khăn, gỡ vướng từ thực tiễn

Kể từ thời điểm Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực thi hành, diện mạo công tác quản lý Nhà nước về đất đai đã có những bước chuyển biến căn bản. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai tại các địa phương cũng phát sinh không ít bài toán phức tạp, đòi hỏi phải liên tục đánh giá và điều chỉnh kịp thời.

Theo Kế hoạch ban hành kèm theo Nghị quyết 229/NQ-CP, Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải khẩn trương thực hiện rà soát toàn diện Luật Đất đai 2024 cùng các văn bản quy phạm pháp luật liên quan chặt chẽ như các nghị định hướng dẫn thi hành:

• Nhiệm vụ rà soát quy định về định giá đất, phương pháp xác định giá đất cụ thể theo Nghị định 71/2024/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung;
• Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất căn cứ theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP;
• Đồng bộ hóa các quy định thi hành chi tiết tại Nghị định 102/2024/NĐ-CP nhằm đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, không để xảy ra tình trạng chồng chéo hay khoảng trống pháp lý.

Việc rà soát không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà phải gắn chặt với thực tiễn áp dụng tại cơ sở, chỉ rõ từng điều, khoản còn vướng mắc để kịp thời đề xuất cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ, tạo hành lang pháp lý thông suốt và minh bạch.

Đột phá chính sách giá đất: Minh bạch hóa thị trường quyền sử dụng đất

Một trong những yêu cầu then chốt được nhấn mạnh tại Nghị quyết 229/NQ-CP là phải thể chế hóa đầy đủ, toàn diện các chủ trương của Đảng đối với các cấu phần cốt lõi của thị trường bất động sản. Cụ thể gồm các khâu: lập quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất và đặc biệt là cơ chế xác định giá đất, tài chính đất đai.

Cơ chế giá đất chuẩn mực đóng vai trò như chiếc "chìa khóa vàng" giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Khi giá đất được xây dựng trên nguyên tắc thị trường, khách quan và minh bạch:

1. Hạn chế tối đa thất thoát ngân sách: Việc định giá sát thị trường loại bỏ cơ chế xin - cho, triệt tiêu nguy cơ thất thu ngân sách Nhà nước khi thực hiện giao đất, cho thuê đất hoặc tính tiền sử dụng đất;
2. Bảo vệ quyền lợi người bị thu hồi đất: Mức bồi thường, hỗ trợ thỏa đáng giúp giảm thiểu tình trạng khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, đảm bảo người dân có đất bị thu hồi nhanh chóng ổn định đời sống tại nơi ở mới;
3. Đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng: Tạo tiền đề thuận lợi cho các dự án hạ tầng trọng điểm và dự án phát triển kinh tế triển khai đúng tiến độ đề ra.

Đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng tầm chất lượng đội ngũ định giá đất

Song song với việc hoàn thiện khung pháp lý, Nghị quyết 229/NQ-CP đặt ra yêu cầu quyết liệt đối với việc cắt giảm, đơn giản hóa trình tự, thủ tục hành chính trong toàn bộ chu trình quản lý đất đai. Các thủ tục liên quan đến cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ/sổ hồng), đăng ký biến động, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và thẩm định giá đất phải được tinh gọn tối đa.

Mục tiêu xuyên suốt là giảm bớt các khâu trung gian, loại bỏ các loại giấy tờ thừa thãi, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tiết giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, tích hợp cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai sẽ là giải pháp đắc lực giúp quy trình xử lý hồ sơ trở nên công khai, chống tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực.

Đặc biệt, để các quy định đi vào cuộc sống một cách hiệu quả và an toàn, Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu xây dựng, củng cố đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành quản lý đất đai. Trong đó, tập trung đào tạo chuyên sâu về kỹ năng định giá đất, phân tích tài chính đất đai và xây dựng chính sách; đồng thời tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm ngăn chặn từ sớm các sai phạm trong công tác quản lý và sử dụng đất.

Tựu trung lại, những định hướng lớn trong Nghị quyết 229/NQ-CP thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật đất đai hiện đại, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh và bền vững.