Sự bùng nổ của công nghệ chuỗi khối cùng các loại tài sản mã hóa đang tạo ra những thách thức lớn đối với công tác phòng ngừa tội phạm tài chính. Nhằm hoàn thiện thể chế quản lý dòng tiền kỹ thuật số, quy định sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 và Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã xác lập chi tiết 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa.

Nhận diện rủi ro từ các giao dịch tài sản số

Công tác kiểm soát dòng tiền gắn liền với các tiêu chuẩn khắt khe tại Luật Phòng, chống rửa tiền 2022 nhằm phát hiện sớm các giao dịch bất thường trong hệ thống tài chính.

Danh sách 15 dấu hiệu đáng ngờ cần lưu ý

Các tổ chức cung cấp dịch vụ và cơ quan quản lý đặc biệt theo dõi sát sao các dấu hiệu sau:

• Chia nhỏ giao dịch: Cố tình chia nhỏ giao dịch thành nhiều khoản thấp hơn hạn mức nhận biết khách hàng hoặc thực hiện dồn dập các giao dịch giá trị lớn không rõ mục đích thương mại.
• Giao dịch không khớp hồ sơ: Vừa mở tài khoản đã liên tục nạp, giao dịch và rút tài sản ngay lập tức, hoặc tài khoản ngủ đông bất ngờ nhận lượng tiền lớn.
• Chuyển tài sản tới khu vực rủi ro cao: Chuyển tiền tới các quốc gia, vùng lãnh thổ trong danh sách cảnh báo của FATF mà không có lý do hợp lý.
• Chấp nhận lỗ và phí giao dịch bất thường: Hoán đổi liên tục không có mục đích kinh doanh hoặc bán tháo tài sản, chấp nhận phí mạng lưới cao bất thường.
• Hiện tượng gom ví hoặc phân tán ví: Nhiều ví gom về một địa chỉ hoặc một tài khoản phân phối hàng loạt cho nhiều ví độc lập cùng lúc.
• Sử dụng công nghệ tăng cường tính ẩn danh: Giao dịch các đồng coin ẩn danh, dùng dịch vụ trộn coin (mixing services) làm gián đoạn khả năng truy vết sổ cái phân tán.
• Địa chỉ ví liên quan đến tội phạm: Ví từng bị cảnh báo dính líu đến web chìm, mã độc tống tiền, lừa đảo, cờ bạc trực tuyến.
• Ẩn danh địa chỉ IP và danh tính: Dùng công cụ che giấu mạng khi truy cập, hoặc nhiều tài khoản khác nhau nhưng truy cập từ cùng một thiết bị hoặc IP.
• Trì hoãn, né tránh nhận biết khách hàng (KYC): Cung cấp hồ sơ giả mạo, không nhất quán hoặc không giải trình được nguồn gốc tài sản hợp pháp.
• Địa chỉ ví nằm trong danh sách đen: Địa chỉ ví công khai có liên quan hành vi phi pháp hoặc dòng tiền đi qua cầu nối cross-chain rủi ro cao.
• Tài khoản có dấu hiệu mượn danh: Đứng tên hộ, bị lợi dụng làm trung gian hoặc là nạn nhân của lừa đảo công nghệ cao.
• Tài sản từ các đợt phát hành mờ ám: Nguồn tiền hình thành từ các dự án ICO gian lận hoặc rút từ các sàn không có biện pháp phòng chống rửa tiền.
• Giao dịch với tổ chức không phép: Nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa không được cấp phép tại nước sở tại hoặc đã bị đình chỉ hoạt động.
• Ghi chú giao dịch đáng ngờ: Nội dung ghi chú có dấu hiệu vi phạm pháp luật, hoặc thay đổi bất thường thông tin tài khoản nhiều lần.
• Giao dịch qua tổ chức tại vùng lãnh thổ bị FATF cảnh báo: Giao dịch qua các đơn vị tại quốc gia chưa có khung pháp lý đầy đủ về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Giải pháp an toàn cho nhà đầu tư

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, các cá nhân và doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định xác minh danh tính, chỉ giao dịch trên các nền tảng minh bạch và lưu giữ chứng từ nguồn gốc tài sản rõ ràng.