Quyền lợi của người dân khi bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ luôn là một vấn đề được xã hội quan tâm. Với sự ra đời của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2026 (số 15/2026/QH16), một trong những điểm nhấn quan trọng nhất chính là việc nâng cao mức tạm ứng kinh phí bồi thường, mang lại sự hỗ trợ kịp thời và thiết thực hơn cho người bị thiệt hại.

Mức tạm ứng bồi thường tăng lên 75% - Bước tiến quan trọng

Theo quy định mới tại Điều 44 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2026, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027, người yêu cầu bồi thường có thể được tạm ứng kinh phí bồi thường với mức không dưới 75% giá trị các thiệt hại. Đây là một sự thay đổi đáng kể so với quy định trước đây tại khoản 4 Điều 44 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 2017, vốn chỉ quy định mức tạm ứng không thấp hơn 50% giá trị thiệt hại.

Sự điều chỉnh này thể hiện nỗ lực của Nhà nước trong việc đảm bảo quyền lợi chính đáng của công dân, giúp họ nhanh chóng khắc phục khó khăn tài chính trong quá trình chờ đợi giải quyết bồi thường chính thức. Việc tăng mức tạm ứng lên 75% không chỉ giảm gánh nặng cho người bị thiệt hại mà còn thể hiện trách nhiệm cao hơn của các cơ quan nhà nước trong việc xử lý các sai phạm của người thi hành công vụ.

Những loại thiệt hại nào được tạm ứng kinh phí bồi thường?

Theo khoản 1 Điều 44 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2026, kinh phí bồi thường sẽ được tạm ứng đối với hai nhóm thiệt hại chính:

• Thiệt hại về tinh thần: Đây là những thiệt hại được quy định cụ thể tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 6 Điều 27 của Luật này. Các trường hợp này bao gồm:
  • Bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn trái pháp luật;
  • Bị tạm giữ theo thủ tục hành chính trái pháp luật;
  • Bị đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc cơ sở cai nghiện bắt buộc trái pháp luật;
  • Bị giữ khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam hoặc chấp hành hình phạt tù trái pháp luật;
  • Người bị thiệt hại chết.
• Thiệt hại khác có thể tính được ngay mà không cần xác minh: Nhóm này bao gồm các thiệt hại vật chất hoặc các chi phí khác mà giá trị có thể được xác định rõ ràng ngay lập tức, không đòi hỏi quá trình điều tra hay thẩm định phức tạp. Điều này giúp đẩy nhanh quá trình hỗ trợ tài chính cho người bị thiệt hại.

Ai có thẩm quyền quyết định mức tạm ứng?

Thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại là người có trách nhiệm quyết định mức tạm ứng cho người yêu cầu bồi thường. Điều này đảm bảo rằng việc quyết định được thực hiện bởi cấp có thẩm quyền, đồng thời chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Mức tạm ứng này, như đã nêu, không được thấp hơn 75% giá trị các thiệt hại thuộc hai nhóm trên.

Việc tạm ứng kinh phí bồi thường sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, đảm bảo tính minh bạch và đúng quy trình tài chính.

Ý nghĩa của sự thay đổi này đối với người dân

Việc nâng mức tạm ứng kinh phí bồi thường lên 75% mang lại nhiều ý nghĩa tích cực cho người dân. Trước hết, nó giúp giảm bớt gánh nặng tài chính tức thời cho những người không may bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ. Trong nhiều trường hợp, việc chờ đợi quá trình giải quyết bồi thường có thể kéo dài, gây khó khăn lớn cho cuộc sống của họ.

Thứ hai, quy định mới này thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Nhà nước đối với quyền con người, quyền công dân, và cam kết bảo vệ các quyền đó một cách hiệu quả hơn. Nó cũng góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước và người thi hành công vụ, thúc đẩy họ thực hiện nhiệm vụ một cách cẩn trọng và đúng pháp luật.

Tóm lại, từ ngày 01/3/2027, với những thay đổi trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi 2026, người dân sẽ có thêm cơ sở pháp lý vững chắc để yêu cầu và nhận được sự hỗ trợ kịp thời khi bị thiệt hại, góp phần củng cố niềm tin vào công lý và hệ thống pháp luật.