Việc giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình luôn là vấn đề nhạy cảm và phức tạp. Để thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP. Nghị quyết này không chỉ làm rõ các quy định trong Luật Hôn nhân và gia đình 2014 mà còn tháo gỡ nhiều vướng mắc thực tiễn cho người dân.

1. Thuận tình ly hôn: Không chỉ đơn thuần là cùng ký tên

Theo hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, khái niệm "vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn" quy định tại Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã được mở rộng. Không chỉ là việc cả hai cùng ký vào đơn, mà ngay cả khi một bên khởi kiện nhưng bên kia đồng ý ly hôn và thỏa thuận được các vấn đề về con cái, tài sản tại Tòa án thì vẫn được xem xét là thuận tình ly hôn.

Đặc biệt, Tòa án nhấn mạnh rằng các thỏa thuận về việc trông nom, nuôi dưỡng con cái phải đảm bảo không vi phạm điều cấm và không trái đạo đức xã hội. Đối tượng được trông nom bao gồm cả con chưa thành niên và con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động.

2. Ly hôn đơn phương và căn cứ về bạo lực gia đình

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc làm rõ hành vi bạo lực gia đình làm căn cứ ly hôn theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Tòa án sẽ căn cứ vào các hành vi quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 để xác định.

"Vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình là vợ, chồng có hành vi quy định tại khoản 1 Điều 3 của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình."

Bên cạnh đó, các hành vi như phá tán tài sản gia đình cũng được coi là vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng, dẫn đến tình trạng hôn nhân trầm trọng không thể kéo dài.

3. Khi nào mục đích hôn nhân được coi là không đạt được?

Nghị quyết liệt kê cụ thể các trường hợp để xác định hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng:

• Vợ chồng không còn tình nghĩa, không chăm sóc, giúp đỡ nhau hoặc sống ly thân, bỏ mặc nhau.
• Vợ chồng ngoại tình.
• Xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây thương tích cho nhau.
• Bất bình đẳng về quyền lợi, nghĩa vụ hoặc không tôn trọng tự do tín ngưỡng của nhau.

Việc cụ thể hóa các tiêu chí này giúp người dân dễ dàng hơn trong việc cung cấp chứng cứ và giúp Tòa án giải quyết vụ việc công bằng, nhanh chóng hơn.

Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2024, thay thế cho các hướng dẫn cũ không còn phù hợp.