Trong bối cảnh ngành xây dựng Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ về mặt pháp lý, việc sở hữu chứng chỉ hành nghề xây dựng không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là tấm vé thông hành khẳng định năng lực của mỗi cá nhân. Đặc biệt, từ đầu năm 2021, với sự ra đời của Nghị định 15/2021/NĐ-CP, các quy định về cấp chứng chỉ đã có nhiều thay đổi quan trọng mà người lao động trong ngành cần đặc biệt lưu ý.

1. Chứng chỉ hành nghề xây dựng là gì và tại sao lại quan trọng?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 149 Luật Xây dựng 2014, chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng là văn bản xác nhận năng lực hành nghề, do cơ quan có thẩm quyền cấp cho cá nhân có đủ trình độ chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp về lĩnh vực hành nghề.

Đây là căn cứ pháp lý để cá nhân đảm nhận các chức danh chủ chốt trong dự án đầu tư xây dựng. Việc hành nghề không có chứng chỉ hoặc sử dụng chứng chỉ không phù hợp có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý nghiêm trọng cho cả cá nhân và tổ chức tham gia dự án.

2. Những đối tượng bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề

Không phải tất cả mọi người làm việc trong ngành xây dựng đều cần chứng chỉ. Tuy nhiên, theo quy định mới nhất, các chức danh sau đây bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề phù hợp:

• Giám đốc quản lý dự án đầu tư xây dựng.
• Chủ nhiệm, chủ trì lập thiết kế quy hoạch xây dựng.
• Chủ nhiệm khảo sát xây dựng.
• Chủ nhiệm, chủ trì thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng.
• Tư vấn giám sát thi công xây dựng.
• Chủ trì lập, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Đối với người nước ngoài hành nghề tại Việt Nam trên 06 tháng, việc chuyển đổi chứng chỉ hành nghề là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính hợp pháp trong hoạt động chuyên môn.

3. Các trường hợp miễn chứng chỉ hành nghề xây dựng

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi, khoản 3 Điều 62 Nghị định 15/2021/NĐ-CP đã quy định rõ các hoạt động không yêu cầu chứng chỉ hành nghề, bao gồm:

• Thiết kế, giám sát hệ thống thông tin liên lạc, viễn thông trong công trình.
• Công tác hoàn thiện công trình như trát, ốp lát, sơn, lắp đặt nội thất... không ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực.
• Các hoạt động xây dựng đối với công trình cấp IV, công viên cây xanh.

4. Điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề phân theo hạng I, II, III

Dựa trên khoản 53 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020, năng lực hành nghề được phân định rõ rệt qua 03 hạng:

Hạng I (Cao nhất)

Yêu cầu cá nhân có trình độ đại học thuộc chuyên ngành phù hợp, thời gian kinh nghiệm tham gia công việc phù hợp từ 07 năm trở lên. Đây là hạng chứng chỉ cho phép cá nhân đảm nhận các công trình quy mô lớn, phức tạp nhất.

Hạng II

Yêu cầu trình độ đại học chuyên ngành phù hợp, kinh nghiệm từ 04 năm trở lên. Cá nhân sở hữu chứng chỉ hạng II thường đảm nhận vai trò chủ trì tại các công trình cấp II trở xuống.

Hạng III

Yêu cầu trình độ chuyên môn phù hợp, kinh nghiệm từ 02 năm (đối với đại học) hoặc 03 năm (đối với cao đẳng, trung cấp). Đây là bước khởi đầu quan trọng cho các kỹ sư trẻ muốn khẳng định vị thế nghề nghiệp.

Lưu ý: Tất cả các cá nhân đều phải đạt yêu cầu sát hạch do cơ quan có thẩm quyền tổ chức để được xem xét cấp chứng chỉ.

5. Hồ sơ và thủ tục cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng 2021

Hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ lần đầu theo Điều 76 Nghị định 15/2021/NĐ-CP bao gồm:

1. Đơn đề nghị cấp chứng chỉ (Mẫu số 01 Phụ lục IV).
2. 02 ảnh màu cỡ 4x6 cm nền trắng.
3. Văn bằng chuyên môn (bản sao chứng thực).
4. Bản kê khai kinh nghiệm thực tế có xác nhận của đơn vị công tác hoặc chủ đầu tư.
5. Kết quả sát hạch đạt yêu cầu.

Thẩm quyền cấp:

• Bộ Xây dựng: Cấp chứng chỉ hạng I.
• Sở Xây dựng: Cấp chứng chỉ hạng II và hạng III.
• Tổ chức xã hội - nghề nghiệp: Được phép cấp chứng chỉ hạng II, III cho hội viên.

6. Lệ phí cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng

Mức lệ phí hiện nay vẫn được áp dụng theo Điều 4 Thông tư 172/2016/TT-BTC:

• Cấp lần đầu: 300.000 VNĐ/chứng chỉ.
• Cấp lại, bổ sung, điều chỉnh: 150.000 VNĐ/chứng chỉ.

Việc nắm vững các quy định về chứng chỉ hành nghề xây dựng năm 2021 không chỉ giúp cá nhân tuân thủ đúng pháp luật mà còn mở ra nhiều cơ hội thăng tiến trong sự nghiệp. Nếu bạn đang có dự định tham gia sát hạch, hãy chuẩn bị hồ sơ thật kỹ lưỡng và đối chiếu với các tiêu chuẩn mới nhất của Nghị định 15/2021/NĐ-CP.