Việc cha mẹ tặng cho quyền sử dụng đất cho con cái không chỉ là sự chuyển giao tài sản mà còn là sự chuẩn bị nền tảng kinh tế cho tương lai của con. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều bậc phụ huynh thắc mắc liệu con chưa đủ 18 tuổi (người chưa thành niên) có được đứng tên trên sổ đỏ hay không và thủ tục thực hiện như thế nào để đúng quy định của pháp luật.

Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Luật Đất đai 2013 và Bộ luật Dân sự 2015 tại thời điểm tháng 09/2021.

Người chưa thành niên có được nhận tặng cho đất đai không?

Pháp luật đất đai hiện hành không cấm người chưa thành niên đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, vì đây là đối tượng chưa có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, nên việc xác lập và thực hiện giao dịch phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015 về năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên:

“1. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi.
2. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.
3. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.
4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.”

Như vậy, người dưới 18 tuổi hoàn toàn có quyền nhận tặng cho đất đai, nhưng không thể tự mình thực hiện giao dịch mà phải thông qua người đại diện theo pháp luật (thường là cha, mẹ).

Vai trò của người đại diện và rào cản pháp lý cần lưu ý

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, cha mẹ là người đại diện theo pháp luật của con chưa thành niên. Tuy nhiên, có một tình huống pháp lý cần đặc biệt lưu ý:

• Nếu đất là tài sản chung của vợ chồng: Cả hai vợ chồng là bên tặng cho. Trong trường hợp này, cha mẹ không thể đồng thời vừa là bên tặng cho, vừa là người đại diện cho con để ký nhận tặng cho (vì xung đột lợi ích). Để giải quyết, cần có người giám hộ khác hoặc đợi con đủ tuổi.
• Nếu đất là tài sản riêng của vợ hoặc chồng: Người sở hữu tài sản (ví dụ người cha) là bên tặng cho, còn người kia (người mẹ) sẽ đóng vai trò là người đại diện theo pháp luật của con để ký nhận tài sản. Giao dịch này hoàn toàn hợp pháp và thuận tiện.

Thủ tục thực hiện tặng cho quyền sử dụng đất cho con

Để hoàn tất việc chuyển tên sang cho con, cha mẹ cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Công chứng hợp đồng tặng cho

Các bên chuẩn bị hồ sơ gồm: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ); Giấy tờ tùy thân của cha mẹ (CCCD/CMND, hộ khẩu); Giấy khai sinh của con để chứng minh quan hệ huyết thống (để được miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ theo quy định của Luật Thuế); Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân hoặc tài sản riêng.

Bước 2: Đăng ký biến động đất đai (Sang tên Sổ đỏ)

Sau khi có hợp đồng công chứng, cha mẹ nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai. Trên Giấy chứng nhận sẽ ghi tên của con, nhưng do con chưa đủ 18 tuổi nên trong phần ghi chú hoặc thông tin kèm theo thường sẽ ghi rõ tên của người đại diện theo pháp luật.

Quyền lợi của con khi đủ 18 tuổi

Khi con trai hoặc con gái bạn đủ 18 tuổi, cháu sẽ có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Lúc này, cháu có toàn quyền quyết định đối với tài sản của mình (chiếm hữu, sử dụng, định đoạt) mà không cần sự đồng ý của cha mẹ. Cháu cũng có thể yêu cầu cơ quan chức năng đính chính, cấp đổi lại Giấy chứng nhận để đứng tên độc lập mà không cần thông tin người đại diện.

Việc tặng cho đất cho con sớm là một phương án bảo đảm tài chính tốt, nhưng cha mẹ cần cân nhắc kỹ về thời điểm và cách thức thực hiện để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con cũng như sự ổn định của gia đình.