Thẻ Đảng viên không chỉ đơn thuần là một tấm thẻ chứng nhận tư cách mà còn là một công cụ pháp lý quan trọng trong sinh hoạt và các kỳ đại hội Đảng. Trong bối cảnh các kỳ đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2020 - 2025 đang diễn ra sôi nổi, việc hiểu rõ quy định về cách thức sử dụng thẻ Đảng, đặc biệt là trong biểu quyết, là điều vô cùng cần thiết đối với mỗi Đảng viên.

Giá trị pháp lý và những công năng đặc biệt của thẻ Đảng viên

Theo quy định tại Hướng dẫn 01-HD/TW năm 2016, thẻ Đảng viên là chứng nhận quan trọng nhất về tư cách Đảng viên. Thẻ được phát cho Đảng viên ngay sau khi họ được công nhận là Đảng viên chính thức. Tuy nhiên, giá trị của tấm thẻ này còn đi xa hơn một lời khẳng định về danh tính chính trị.

Thứ nhất, thẻ Đảng là công cụ biểu quyết bắt buộc. Tại điểm e khoản 6.2 Điều 6 Quy định 29-QĐ/TW năm 2016, Bộ Chính trị đã nêu rõ Đảng viên phải sử dụng thẻ Đảng viên để biểu quyết trong sinh hoạt Đảng và trong đại hội Đảng các cấp, trừ các trường hợp bắt buộc phải biểu quyết bằng phiếu kín.

Thứ hai, đây là căn cứ để xác định tuổi Đảng trong trường hợp hồ sơ gốc bị thất lạc. Nếu không còn quyết định kết nạp, ngày vào Đảng ghi trên thẻ sẽ là mốc thời gian để tính tuổi Đảng cho Đảng viên. Ngoài ra, thẻ Đảng còn là thành phần không thể thiếu trong hồ sơ chuyển sinh hoạt Đảng (cắt Đảng số) khi Đảng viên thay đổi nơi công tác hoặc cư trú.

Đặc biệt, một công năng ít người chú ý nhưng lại rất thiết thực là thẻ Đảng viên được công nhận là giấy tờ nhân thân hợp lệ khi đi máy bay. Theo Thông tư 13/2019/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải, hành khách mang quốc tịch Việt Nam có thể xuất trình thẻ Đảng viên để làm thủ tục lên tàu bay trên các chuyến bay nội địa.

Biểu quyết bằng thẻ Đảng: Giơ tay trái hay tay phải mới đúng?

Câu hỏi khiến nhiều Đảng viên, đặc biệt là những Đảng viên trẻ mới tham gia đại hội lần đầu, băn khoăn chính là: Cầm thẻ Đảng bằng tay nào khi biểu quyết? Thực tế, trong các văn bản hướng dẫn thi hành Điều lệ Đảng, quy định về việc này khá linh hoạt.

Căn cứ vào khoản 2 Điều 3 Quyết định 244-QĐ/TW năm 2014 về Quy chế bầu cử trong Đảng, việc biểu quyết giơ thẻ Đảng được áp dụng trong các trường hợp:

• Bầu các cơ quan điều hành, giúp việc đại hội (Đoàn Chủ tịch, Ban Kiểm phiếu...).
• Thông qua số lượng và danh sách bầu cử.
• Biểu quyết các nội dung trong sinh hoạt chi bộ hoặc hội nghị cấp ủy.

Phân tích pháp lý: Hiện nay, không có bất kỳ văn bản nào của Ban Chấp hành Trung ương hay Bộ Chính trị quy định bắt buộc Đảng viên phải cầm thẻ Đảng bằng tay trái hay tay phải. Điều quan trọng nhất là tư thế biểu quyết phải trang nghiêm, thẻ Đảng phải được giơ cao rõ ràng để Ban Kiểm phiếu hoặc Đoàn Chủ tịch có thể quan sát và ghi nhận chính xác ý chí của Đảng viên. Do đó, Đảng viên có thể tùy nghi sử dụng tay thuận của mình để thực hiện quyền biểu quyết.

Trách nhiệm bảo quản và chế tài nghiêm khắc khi vi phạm

Vì thẻ Đảng viên có giá trị chính trị và pháp lý rất cao, việc bảo quản thẻ là trách nhiệm kỷ luật của mỗi cá nhân. Nếu làm mất hoặc làm hỏng thẻ, Đảng viên phải báo cáo ngay với cấp ủy để xét đổi hoặc cấp lại. Tuyệt đối không được tự ý tẩy xóa, sửa chữa các thông tin trên thẻ.

Đáng chú ý, hành vi sử dụng thẻ Đảng sai mục đích có thể dẫn đến những hình thức kỷ luật rất nặng. Theo Điều 11 Quy định 102-QĐ/TW năm 2017, Đảng viên dùng thẻ Đảng để vay tiền, thế chấp tài sản hoặc thực hiện các giao dịch dân sự không đúng quy định sẽ bị xử lý kỷ luật từ khiển trách đến khai trừ khỏi Đảng.

"Đảng viên sử dụng thẻ Đảng viên sai mục đích; làm mất thẻ Đảng viên không có lý do chính đáng hoặc tự ý hủy hoại thẻ Đảng viên thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà xử lý kỷ luật phù hợp."

Việc tự ý trả thẻ hoặc hủy thẻ cũng đồng nghĩa với việc Đảng viên tự từ bỏ tư cách của mình, dẫn đến việc bị xóa tên khỏi danh sách Đảng viên. Vì vậy, mỗi Đảng viên cần trân trọng và giữ gìn tấm thẻ này như một kỷ vật thiêng liêng trong suốt quá trình rèn luyện và cống hiến cho Đảng.

Tóm lại, dù không có quy định cứng nhắc về việc giơ tay nào khi biểu quyết, nhưng sự trang nghiêm và ý thức trách nhiệm khi cầm tấm thẻ Đảng trên tay chính là biểu hiện rõ nét nhất của bản lĩnh và tư cách người Đảng viên Cộng sản.