Hình ảnh "áo xanh" tại các điểm nóng giao thông

Tại các thành phố lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh, hình ảnh những bạn sinh viên tình nguyện trong màu áo xanh bền bỉ hỗ trợ phân luồng giao thông vào giờ cao điểm đã trở nên vô cùng quen thuộc. Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý quan trọng thường được đặt ra: Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ này, nếu xảy ra va chạm hoặc hành vi chống đối từ người tham gia giao thông, liệu các bạn sinh viên có được coi là người thi hành công vụ và được pháp luật bảo vệ đặc biệt hay không?

Sinh viên tình nguyện hỗ trợ phân luồng giao thông tại các nút giao trọng điểm (ảnh minh họa)

Thế nào là người thi hành công vụ theo quy định pháp luật?

Để xác định tư cách pháp lý của sinh viên tình nguyện, trước hết cần đối chiếu với định nghĩa về người thi hành công vụ trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Theo quy định tại Nghị định 208/2013/NĐ-CP, cụ thể là tại khoản 1 Điều 3:

"Người thi hành công vụ là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ lực lượng vũ trang nhân dân được cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật và được pháp luật bảo vệ nhằm phục vụ lợi ích của Nhà nước, nhân dân và xã hội."

Bên cạnh đó, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 2017 cũng mở rộng đối tượng này tại khoản 2 Điều 3, bao gồm cả "người khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ có liên quan đến hoạt động quản lý hành chính, tố tụng hoặc thi hành án".

Sinh viên tình nguyện có thuộc đối tượng này không?

Việc xác định sinh viên tình nguyện có phải là người thi hành công vụ hay không phụ thuộc hoàn toàn vào yếu tố giao nhiệm vụ từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Có hai trường hợp điển hình thường xảy ra trên thực tế:

Trường hợp 1: Có sự phối hợp và giao nhiệm vụ chính thức

Nếu hoạt động tình nguyện của sinh viên nằm trong chương trình phối hợp chính thức giữa Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên với lực lượng Cảnh sát giao thông hoặc Thanh tra giao thông, và các bạn được cơ quan này giao nhiệm vụ hỗ trợ cụ thể bằng văn bản hoặc kế hoạch phê duyệt, thì các bạn có thể được coi là người thi hành công vụ. Trong bối cảnh này, các bạn đang thực hiện một phần nhiệm vụ quản lý hành chính về trật tự an toàn giao thông dưới sự giám sát của cơ quan chức năng.

Sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng là yếu tố then chốt xác định tư cách pháp lý (ảnh minh họa)

Trường hợp 2: Hoạt động tự phát hoặc không có văn bản giao nhiệm vụ

Ngược lại, nếu các nhóm sinh viên tự tổ chức đứng ra phân luồng giao thông tại các điểm ùn tắc mà không có sự cho phép hoặc giao nhiệm vụ từ cơ quan có thẩm quyền (như Công an cấp xã/huyện trở lên), thì về mặt pháp lý, các bạn không được coi là người thi hành công vụ. Lúc này, hành động của các bạn được xem là nghĩa cử cao đẹp, tinh thần trách nhiệm công dân nhưng không đi kèm với các quyền hạn và sự bảo vệ đặc thù của pháp luật dành cho công vụ.

Quyền lợi và sự bảo vệ khi được công nhận thi hành công vụ

Khi được xác định là người đang thi hành công vụ, sinh viên tình nguyện sẽ nhận được sự bảo vệ nghiêm ngặt từ pháp luật:

• Chống người thi hành công vụ: Bất kỳ hành vi lăng mạ, đe dọa hoặc dùng vũ lực đối với sinh viên đang thực hiện nhiệm vụ sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định về tội chống người thi hành công vụ.
• Bồi thường thiệt hại: Nếu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao mà gặp tai nạn hoặc rủi ro, các bạn sẽ được xem xét giải quyết các chế độ chính sách theo quy định của pháp luật về thanh niên và trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
• Hỗ trợ pháp lý: Được cơ quan giao nhiệm vụ đứng ra bảo vệ và hỗ trợ giải quyết các tranh chấp phát sinh với người tham gia giao thông.

Lời khuyên cho các bạn sinh viên tình nguyện

Để đảm bảo an toàn và đúng quy định pháp luật, khi tham gia hỗ trợ giao thông, các bạn sinh viên cần lưu ý:

1. Luôn tham gia thông qua các tổ chức Đoàn, Hội có uy tín và có kế hoạch phối hợp rõ ràng với lực lượng chức năng.
2. Yêu cầu được tập huấn kỹ năng và trang bị đầy đủ công cụ hỗ trợ (áo phản quang, còi, cờ hiệu) theo đúng quy chuẩn của Luật Giao thông đường bộ 2008.
3. Tuyệt đối tuân thủ sự hướng dẫn của cán bộ Cảnh sát giao thông tại hiện trường, không tự ý thực hiện các hành vi vượt quá thẩm quyền hỗ trợ.

Tóm lại, tinh thần tình nguyện là đáng quý, nhưng việc hiểu rõ vị thế pháp lý của mình sẽ giúp các bạn tự tin hơn và được bảo vệ tốt hơn khi cống hiến cho xã hội.