Trong thời đại bùng nổ mạng xã hội như hiện nay, tài khoản Facebook không chỉ là nơi lưu giữ kỷ niệm mà còn chứa đựng vô vàn thông tin cá nhân, bí mật đời tư và thậm chí là tài sản của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, tình trạng xâm nhập trái phép hay còn gọi là "hack" tài khoản đang diễn ra ngày càng phức tạp. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng đây chỉ là một trò đùa vô hại hoặc một cách để "kiểm soát" người thân, nhưng thực tế, pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất nghiêm khắc để trừng trị hành vi này.

Hành vi "hack" Facebook dưới góc nhìn của Luật An ninh mạng

Theo quy định tại Luật An ninh mạng 2018, việc chiếm đoạt, cố ý làm lộ thông tin thuộc bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng là hành vi bị nghiêm cấm. Hành vi này không chỉ xâm phạm đến quyền riêng tư được Hiến pháp bảo vệ mà còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến danh dự, uy tín và lợi ích hợp pháp của cá nhân bị hại.

Việc bẻ khóa mật khẩu, sử dụng các phần mềm gián điệp hoặc lợi dụng lỗ hổng bảo mật để truy cập vào tài khoản Facebook của người khác mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu chính là hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng. Tùy vào mục đích và hậu quả gây ra, người thực hiện hành vi có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính: Mất tiền triệu vì thói tò mò hoặc ý đồ xấu

Kể từ ngày 15/04/2020, khi Nghị định 15/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mức xử phạt đối với các vi phạm trên môi trường mạng đã tăng lên đáng kể. Cụ thể, tại Điều 80 Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định về việc cung cấp, sử dụng trái phép thông tin trên mạng như sau:

• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi bẻ khóa, trộm cắp, sử dụng mật khẩu, khóa mật mã và thông tin của tổ chức, cá nhân khác trên môi trường mạng.
• Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với các hành vi nghiêm trọng hơn như: Truy cập trái phép vào thiết bị số của người khác để chiếm quyền điều khiển hoặc thay đổi, xóa bỏ thông tin; làm mất an toàn, bí mật thông tin của người khác được lưu trữ trên môi trường mạng.

Như vậy, ngay cả khi bạn chỉ "hack" Facebook để xem tin nhắn của người yêu hay bạn bè mà chưa gây ra thiệt hại lớn, bạn vẫn có thể đối mặt với mức phạt lên đến 20 triệu đồng. Nếu hành vi đi kèm với việc thay đổi mật khẩu để chiếm đoạt tài khoản, mức phạt sẽ tăng lên gấp đôi.

Khi nào hành vi hack Facebook bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Ranh giới giữa xử phạt hành chính và xử lý hình sự thường dựa trên tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và hậu quả xảy ra. Trong bối cảnh năm 2020, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định hai tội danh chính liên quan đến hành vi này.

1. Tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín

Nếu người vi phạm đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn tái phạm, họ có thể bị truy cứu theo Điều 159 Bộ luật Hình sự 2015. Hình phạt có thể là phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm nếu phạm tội có tổ chức hoặc gây hậu quả nghiêm trọng.

"1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm..."

2. Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông

Trong trường hợp hack Facebook nhằm mục đích mua bán, trao đổi thông tin cá nhân hoặc gây thiệt hại lớn về uy tín, tài sản cho nạn nhân, người vi phạm sẽ bị xử lý theo Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015. Khung hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến 07 năm tù giam nếu thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên.

Đặc biệt, nếu việc hack Facebook dẫn đến việc nạn nhân bị nhục mạ, bôi nhọ danh dự dẫn đến tự sát, người phạm tội sẽ phải đối mặt với những bản án vô cùng nghiêm khắc từ cơ quan thực thi pháp luật.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để tự bảo vệ mình trước các cuộc tấn công mạng, người dùng nên thiết lập bảo mật hai lớp (2FA), không nhấn vào các đường link lạ và thường xuyên thay đổi mật khẩu mạnh. Về phía những người có ý định xâm nhập tài khoản của người khác, hãy nhớ rằng mọi dấu vết trên không gian mạng đều có thể được truy vết bởi lực lượng an ninh mạng chuyên nghiệp. Đừng vì một phút tò mò hay tư lợi cá nhân mà đánh đổi bằng cả tương lai phía sau cánh cửa nhà lao.