Trong xã hội hiện đại, khái niệm "con ngoài giá thú" vẫn thường được nhắc đến với nhiều định kiến và lo ngại về quyền lợi pháp lý. Một trong những câu hỏi nhức nhối nhất mà nhiều người quan tâm chính là: Liệu con ngoài giá thú có được hưởng thừa kế từ cha mẹ đẻ hay không? Tính đến thời điểm tháng 05/2020, pháp luật Việt Nam đã có những quy định hết sức nhân văn và cụ thể để bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhóm đối tượng này.

Luật sư tư vấn về quyền thừa kế cho người dân (ảnh minh họa)

Thế nào là con ngoài giá thú theo góc nhìn pháp lý năm 2020?

Mặc dù thuật ngữ "con ngoài giá thú" được sử dụng phổ biến trong đời sống, nhưng thực tế trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành như Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khái niệm này không được định nghĩa trực tiếp. Tuy nhiên, dựa trên tinh thần của Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về việc đăng ký kết hôn, chúng ta có thể hiểu con ngoài giá thú là con được sinh ra khi cha mẹ không có quan hệ hôn nhân hợp pháp tại thời điểm thụ thai hoặc sinh con.

Các trường hợp phổ biến bao gồm:

• Con sinh ra khi cha mẹ là người độc thân nhưng không đăng ký kết hôn.
• Con sinh ra từ mối quan hệ ngoài luồng (ngoại tình) khi một hoặc cả hai bên đang có vợ/chồng hợp pháp.

Nguyên tắc bình đẳng: Con nào cũng là con

Đây là nguyên tắc cốt lõi trong pháp luật gia đình Việt Nam. Tại khoản 2 Điều 68 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ:

"Con sinh ra không phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân của cha mẹ đều có quyền, nghĩa vụ như nhau đối với cha mẹ của mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan."

Như vậy, về mặt pháp lý, không có sự phân biệt đối xử giữa con trong giá thú và con ngoài giá thú. Mọi quyền lợi, bao gồm cả quyền thừa kế di sản, đều được đảm bảo công bằng nếu xác lập được quan hệ cha - con hoặc mẹ - con.

Quyền hưởng thừa kế của con ngoài giá thú theo di chúc

Theo quy định tại Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế và phân định phần di sản cho từng người. Nếu người cha hoặc người mẹ để lại di chúc hợp pháp và ghi tên người con ngoài giá thú là người hưởng thừa kế, thì người con đó hoàn toàn có quyền nhận di sản theo ý nguyện của người quá cố.

Đặc biệt, pháp luật còn bảo vệ quyền lợi của con đẻ trong trường hợp bị "bỏ quên" trong di chúc. Tại khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất đó.

Di chúc và các giấy tờ nhà đất là căn cứ quan trọng trong phân chia thừa kế (ảnh minh họa)

Quyền hưởng thừa kế theo pháp luật: Hàng thừa kế thứ nhất

Trong trường hợp người quá cố không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di sản sẽ được chia theo pháp luật. Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về các hàng thừa kế như sau:

• Hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

Pháp luật dùng từ "con đẻ" mà không phân biệt con trong hay ngoài giá thú. Do đó, chỉ cần chứng minh được quan hệ huyết thống (thông qua giấy khai sinh có tên cha/mẹ hoặc quyết định công nhận cha/mẹ/con của cơ quan có thẩm quyền), người con ngoài giá thú sẽ nghiễm nhiên thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng phần di sản ngang bằng với các anh chị em khác trong gia đình.

Điều kiện tiên quyết: Phải xác định quan hệ cha, mẹ, con

Để được hưởng các quyền lợi nêu trên, bước quan trọng nhất là người con ngoài giá thú phải có căn cứ pháp lý chứng minh mình là con của người để lại di sản. Điều này thường được thực hiện qua:

1. Giấy khai sinh: Có ghi tên người để lại di sản là cha hoặc mẹ.
2. Thủ tục nhận cha, mẹ, con: Nếu trên giấy khai sinh còn để trống tên cha/mẹ, cần thực hiện thủ tục nhận cha, mẹ, con tại Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc khởi kiện tại Tòa án để có bản án/quyết định công nhận quan hệ huyết thống.

Lời khuyên từ chuyên gia: Việc phân chia thừa kế liên quan đến con ngoài giá thú thường nảy sinh nhiều tranh chấp phức tạp về mặt tình cảm và chứng cứ. Do đó, các gia đình nên chủ động lập di chúc hoặc thực hiện các thủ tục nhận con sớm để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có sau này.