Trong quan hệ hôn nhân, việc quản lý và định đoạt tài sản chung, đặc biệt là bất động sản (thường được gọi là 'Sổ đỏ'), luôn đòi hỏi sự thống nhất ý chí của cả hai vợ chồng. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp người chồng đã tự ý nhờ người giả mạo chữ ký của vợ để thực hiện các thủ tục thế chấp vay vốn tại ngân hàng. Hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức gia đình mà còn kéo theo những hệ lụy pháp lý phức tạp, từ việc vô hiệu hóa giao dịch dân sự đến nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hành vi giả mạo chữ ký trên giấy tờ nhà đất tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng (ảnh minh họa)

Quyền lợi của người vợ đối với tài sản chung và thủ tục tại ngân hàng

Theo quy định tại khoản 2 Điều 24 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

Vợ, chồng có thể ủy quyền cho nhau xác lập, thực hiện và chấm dứt giao dịch mà theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan phải có sự đồng ý của cả hai vợ chồng.

Đồng thời, đối với tài sản chung là quyền sử dụng đất, nhà ở thì việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt phải có sự thỏa thuận bằng văn bản của vợ chồng. Do đó, khi người vợ muốn đến ngân hàng để thực hiện các thủ tục tất toán khoản vay, giải chấp tài sản nhằm lấy lại 'Sổ đỏ', về nguyên tắc, ngân hàng sẽ yêu cầu sự hiện diện hoặc văn bản ủy quyền hợp pháp từ người chồng (người đứng tên vay vốn). Nếu không có sự hợp tác từ phía người chồng, người vợ cần phải chứng minh được hành vi vi phạm pháp luật trong việc xác lập giao dịch ban đầu để bảo vệ quyền lợi của mình.

Giao dịch thế chấp vô hiệu do giả mạo chữ ký

Việc một bên vợ hoặc chồng tự ý ký thay hoặc nhờ người khác giả chữ ký của bên còn lại trong hợp đồng thế chấp là hành vi lừa dối, vi phạm điều cấm của pháp luật. Căn cứ theo quy định tại Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có nội dung vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội thì vô hiệu.

Khi phát hiện chữ ký bị giả mạo, người vợ có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất giữa người chồng và ngân hàng là vô hiệu. Hậu quả pháp lý của việc này được quy định cụ thể tại Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015:

1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.
2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Như vậy, ngân hàng phải trả lại 'Sổ đỏ' cho chủ sở hữu, và người chồng có nghĩa vụ hoàn trả toàn bộ số tiền đã vay cho ngân hàng. Tuy nhiên, quá trình này thường kéo dài và gây thiệt hại không nhỏ cho các bên liên quan, đặc biệt là phía ngân hàng nếu người chồng không còn khả năng thanh toán.

Người vợ cần chủ động thực hiện các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền sở hữu tài sản chung (ảnh minh họa)

Trách nhiệm hình sự đối với hành vi giả mạo chữ ký chiếm đoạt tài sản

Hành vi nhờ người giả chữ ký để lừa dối ngân hàng nhằm mục đích chiếm đoạt số tiền vay vốn có dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự. Tùy vào tính chất, mức độ và giá trị tài sản chiếm đoạt, người chồng và người được nhờ ký giả có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Khung hình phạt cho tội danh này rất nghiêm khắc, cụ thể:

• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với tài sản trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng.
• Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu phạm tội có tổ chức hoặc có tính chất chuyên nghiệp.
• Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
• Mức án cao nhất có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Lời khuyên pháp lý

Để tránh rơi vào tình cảnh 'tiền mất tật mang', người vợ khi phát hiện sự việc cần nhanh chóng thực hiện các bước sau:

1. Thông báo cho ngân hàng: Gửi văn bản thông báo về việc chữ ký bị giả mạo để ngân hàng tạm dừng các giao dịch liên quan đến tài sản.
2. Thu thập chứng cứ: Lưu giữ các giấy tờ liên quan, yêu cầu giám định chữ ký nếu cần thiết.
3. Khởi kiện tại Tòa án: Yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu để bảo vệ quyền sử dụng đất chung của vợ chồng.
4. Tố giác tội phạm: Trong trường hợp hành vi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản rõ rệt, cần trình báo cơ quan công an để xử lý theo quy định pháp luật hình sự.

Việc hiểu rõ các quy định pháp luật về hôn nhân gia đình và dân sự là 'lá chắn' vững chắc nhất để mỗi cá nhân tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong các quan hệ tài sản phức tạp.