Trong quan hệ hôn nhân, việc tạo lập tài sản như nhà ở, quyền sử dụng đất thường chiếm giá trị rất lớn. Một tình huống khá phổ biến là người chồng hoặc người vợ tự mình vay mượn tiền từ người thân (như bố mẹ đẻ) để mua bất động sản và đứng tên một mình. Đến khi cơm không lành, canh không ngọt dẫn tới ly hôn, câu hỏi đặt ra là: Liệu tài sản đó có được coi là tài sản riêng của người đã vay tiền hay phải chia đôi theo quy định về tài sản chung?

Nguyên tắc xác định tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, chế độ tài sản chung của vợ chồng được xác lập như sau:

“Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.”

Như vậy, pháp luật Việt Nam ưu tiên bảo vệ khối tài sản chung. Mọi tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân, bất kể nguồn gốc tiền từ đâu (trừ trường hợp chứng minh được là tài sản riêng), đều được mặc định là tài sản chung của cả hai vợ chồng.

Điều kiện để nhà đất được công nhận là tài sản riêng

Để một khối tài sản được coi là tài sản riêng và không phải chia khi ly hôn, người sở hữu phải chứng minh được tài sản đó thuộc các trường hợp quy định tại Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn.
• Tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân.
• Tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo thỏa thuận (quy định tại các Điều 38, 39 và 40 của Luật này).
• Tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng.

Trong trường hợp bạn vay tiền bố mẹ để mua nhà, nếu giữa hai vợ chồng không có văn bản thỏa thuận xác lập đây là tài sản riêng của bạn, hoặc không có văn bản từ phía bố mẹ xác nhận tặng cho riêng số tiền đó để mua nhà, thì căn nhà vẫn được xem là tài sản chung.

Giải quyết tranh chấp thực tế: Vay tiền mua nhà có được tính là công sức đóng góp?

Tại thời điểm tháng 11/2021, khi xem xét giải quyết các vụ án ly hôn, Tòa án sẽ căn cứ vào thực tế đóng góp của mỗi bên. Dù tài sản là chung, nhưng nếu bạn chứng minh được nguồn gốc tiền mua nhà hoàn toàn là tiền vay mượn từ phía gia đình mình và bạn là người trực tiếp gánh vác nghĩa vụ trả nợ, Tòa án có thể xem xét phân chia tỷ lệ phù hợp, không nhất thiết phải là 50/50.

Tuy nhiên, về mặt nguyên tắc pháp lý, nếu không có các văn bản thỏa thuận về tài sản riêng theo Điều 38 hoặc Điều 40 của Luật Hôn nhân và gia đình 2014, vợ bạn vẫn hoàn toàn có quyền yêu cầu chia tài sản này khi ly hôn.

Lời khuyên pháp lý: Để tránh những tranh chấp không đáng có, các cặp vợ chồng nên lập văn bản thỏa thuận về tài sản riêng đối với những tài sản có giá trị lớn được hình thành từ nguồn vốn riêng hoặc vay mượn riêng. Văn bản này nên được công chứng, chứng thực để đảm bảo giá trị pháp lý cao nhất trước Tòa án.

Nội dung tư vấn trên đây được thực hiện dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến cuối năm 2021. Nếu quý khách cần hỗ trợ chi tiết hơn về hồ sơ ly hôn hoặc tranh chấp tài sản, vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư chuyên trách để được bảo vệ quyền lợi tối ưu.