Trong đời sống hôn nhân, không hiếm trường hợp một bên vợ hoặc chồng gặp khó khăn về tài chính, nợ nần do làm ăn thua lỗ. Câu hỏi đặt ra là liệu người còn lại có nghĩa vụ phải dùng tài sản riêng của mình để gánh vác khoản nợ đó hay không? Đặc biệt là khi tài sản đó được hình thành trước khi kết hôn hoặc được tặng cho riêng.

Căn cứ pháp lý về tài sản riêng của vợ, chồng

Theo quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014, chế độ tài sản của vợ chồng được phân định rõ ràng giữa tài sản chung và tài sản riêng. Cụ thể, Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

"Điều 43. Tài sản riêng của vợ, chồng

1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này”.

Như vậy, nếu bạn được cha mẹ tặng cho một mảnh đất hoặc tài sản khác trước khi kết hôn, hoặc được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân mà không có văn bản thỏa thuận nhập vào tài sản chung, thì đó hoàn toàn là tài sản riêng của bạn.

Quyền định đoạt tài sản riêng và nghĩa vụ trả nợ

Pháp luật tôn trọng quyền sở hữu cá nhân ngay cả trong quan hệ hôn nhân. Điều 44 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 nêu rõ về quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng như sau:

“Điều 44. Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng

1. Vợ, chồng có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng của mình; nhập hoặc không nhập tài sản riêng vào tài sản chung.”

Điều này đồng nghĩa với việc bạn có toàn quyền quyết định đối với tài sản của mình. Việc chồng bạn làm ăn thua lỗ và phát sinh nợ nần cá nhân (không nhằm phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình) thì chồng bạn phải tự chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng của anh ấy hoặc phần tài sản của anh ấy trong khối tài sản chung.

Các trường hợp ngoại lệ cần lưu ý

Tuy nhiên, cần lưu ý một số trường hợp mà tài sản riêng có thể bị xem xét để thực hiện nghĩa vụ chung, quy định tại Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng:

• Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm.
• Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình.
• Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung.

Nếu khoản nợ của người chồng không thuộc các trường hợp nêu trên (ví dụ: nợ do cờ bạc, nợ do đầu tư riêng mà vợ không biết và không đồng ý), thì người vợ KHÔNG CÓ NGHĨA VỤ phải dùng tài sản riêng của mình để trả nợ thay, trừ khi người vợ tự nguyện đồng ý dùng tài sản đó để bảo lãnh hoặc thanh toán nợ cho chồng.

Lời khuyên pháp lý: Để bảo vệ quyền lợi của mình, người vợ nên giữ kỹ các giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản riêng (hợp đồng tặng cho, văn bản khai nhận thừa kế, giấy chứng nhận quyền sở hữu...). Trong trường hợp bị ép buộc hoặc đe dọa nhằm chiếm đoạt tài sản riêng để trả nợ, người vợ có quyền yêu cầu cơ quan pháp luật can thiệp để bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của mình.