Trong thực tế đời sống hôn nhân, không ít trường hợp khi mâu thuẫn đỉnh điểm, một bên vợ hoặc chồng đã trút giận lên tờ Giấy chứng nhận kết hôn bằng cách xé nát hoặc đốt bỏ. Hành động này không chỉ gây khó khăn cho các thủ tục hành chính sau này mà còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Vậy, khi tờ giấy 'khai sinh' của cuộc hôn nhân không còn, liệu quan hệ vợ chồng có tự động chấm dứt và làm sao để thực hiện thủ tục ly hôn?

Xé giấy đăng ký kết hôn có làm chấm dứt quan hệ vợ chồng?

Nhiều người lầm tưởng rằng khi tờ giấy đăng ký kết hôn bị hủy hoại thì quan hệ hôn nhân cũng theo đó mà tan biến. Tuy nhiên, theo quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014, hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi kết hôn được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đăng ký và ghi vào Sổ hộ tịch.

Cụ thể, tại Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 nhấn mạnh việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện. Giấy chứng nhận kết hôn chỉ là hình thức văn bản chứng nhận sự kiện pháp lý đó. Quan trọng hơn, việc kết hôn còn được ghi nhận vĩnh viễn trong Sổ hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch 2014.

"Việc đăng ký kết hôn được ghi vào Sổ hộ tịch. Hai bên nam, nữ ký vào Giấy chứng nhận kết hôn; mỗi bên giữ một bản chính Giấy chứng nhận kết hôn."

Do đó, việc xé bỏ giấy tờ này không làm chấm dứt quan hệ hôn nhân. Theo pháp luật hiện hành, hôn nhân chỉ chấm dứt khi có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực của Tòa án, hoặc khi một bên vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết.

Nỗi đau và sự bế tắc khi giấy tờ pháp lý quan trọng nhất của cuộc hôn nhân bị hủy hoại (ảnh minh họa)

Thủ tục ly hôn khi không còn bản chính Giấy đăng ký kết hôn

Khi nộp đơn ly hôn tại Tòa án, Giấy chứng nhận kết hôn (bản chính) là tài liệu bắt buộc phải kèm theo đơn khởi kiện theo quy định về chứng cứ tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Nếu bị đối phương xé nát hoặc giấu đi, bạn có thể xử lý theo 03 cách sau để đảm bảo quyền lợi của mình:

1. Xin trích lục bản sao từ Sổ gốc (Phổ biến nhất)

Đây là cách nhanh nhất và hiệu quả nhất. Bạn chỉ cần đến UBND cấp xã nơi đã đăng ký kết hôn trước đây để yêu cầu cấp bản sao trích lục kết hôn. Theo Luật Hộ tịch 2014, bản sao trích lục hộ tịch có giá trị pháp lý tương đương bản chính trong các giao dịch và thủ tục hành chính, bao gồm cả việc nộp hồ sơ ly hôn tại Tòa án.

2. Sử dụng bản sao có chứng thực

Nếu trước đó bạn đã cẩn thận công chứng hoặc chứng thực nhiều bản sao từ bản chính Giấy đăng ký kết hôn, bạn có thể sử dụng bản sao này để nộp kèm đơn ly hôn. Tuy nhiên, trong đơn bạn cần trình bày rõ lý do không thể nộp bản chính (do bị xé, bị mất...) để Tòa án xem xét chấp thuận.

3. Đăng ký lại kết hôn (Trường hợp Sổ hộ tịch cũng bị mất)

Trong trường hợp hy hữu khi cả bản chính giấy tờ và Sổ hộ tịch tại địa phương đều không còn (do thiên tai, hỏa hoạn...), bạn phải thực hiện thủ tục đăng ký lại kết hôn theo quy định tại Nghị định 123/2015/NĐ-CP. Sau khi được cấp lại Giấy chứng nhận kết hôn mới, bạn mới có đủ căn cứ để nộp đơn ly hôn.

Cán bộ tư pháp hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục trích lục giấy tờ hộ tịch (ảnh minh họa)

Cảnh báo: Xé giấy đăng ký kết hôn có thể bị phạt đến 20 triệu đồng

Hành vi xé nát, đốt bỏ hoặc hủy hoại giấy tờ hộ tịch của người khác (hoặc của chính mình) không đơn thuần là một hành động bộc phát lúc nóng giận mà là hành vi vi phạm pháp luật hành chính. Tính đến thời điểm đầu năm 2025, mức xử phạt cho hành vi này đã được quy định rất nghiêm khắc.

Cụ thể, theo khoản 4 Điều 45 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, hành vi hủy hoại giấy tờ hộ tịch; sổ hộ tịch sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Như vậy, thay vì giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực với giấy tờ, các cặp vợ chồng nên bình tĩnh tìm hiểu quy định pháp luật. Việc xé giấy kết hôn không giúp bạn 'thoát' khỏi cuộc hôn nhân nhanh hơn mà ngược lại, nó khiến bạn mất thêm thời gian, công sức và đối mặt với khoản phạt tài chính không hề nhỏ.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc thu thập hồ sơ ly hôn hoặc bị đối phương cản trở bằng cách hủy hoại giấy tờ, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được hướng dẫn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình một cách văn minh và đúng luật.