Trong đời sống gia đình, việc lập di chúc để định đoạt tài sản sau khi qua đời là một vấn đề quan trọng và nhạy cảm. Một câu hỏi pháp lý thường gặp là: Liệu người vợ có quyền thay đổi, sửa đổi nội dung di chúc mà người chồng đã lập hay không? Đặc biệt là trong bối cảnh các quy định về thừa kế của Bộ luật Dân sự 2015 đang được áp dụng nghiêm ngặt.

Luật sư tư vấn về quyền thừa kế và lập di chúc theo quy định pháp luật (ảnh minh họa)

Quyền định đoạt tài sản - Đặc quyền bất khả xâm phạm của người lập di chúc

Theo quy định tại Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có các quyền sau đây:

1. Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế;
2. Phân định phần di sản cho từng người thừa kế;
3. Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng;
4. Giao nghĩa vụ cho người thừa kế;
5. Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.

Như vậy, di chúc là sự thể hiện ý chí đơn phương của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Quyền này gắn liền với nhân thân của người lập di chúc và không ai có thể thay thế hay thực hiện thay, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác về năng lực hành vi.

Ai mới thực sự có quyền sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc?

Pháp luật dân sự Việt Nam bảo vệ tối đa ý chí của người để lại di sản. Tại Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ về việc sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc:

1. Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào.
2. Trường hợp người lập di chúc bổ sung di chúc thì bản di chúc đã lập và phần bổ sung có hiệu lực pháp luật như nhau; nếu một phần của bản di chúc đã lập và phần bổ sung mâu thuẫn nhau thì chỉ phần bổ sung có hiệu lực pháp luật.
3. Trường hợp người lập di chúc thay thế di chúc bằng di chúc mới thì di chúc trước bị hủy bỏ.

Từ quy định trên, có thể khẳng định rằng chỉ có người lập di chúc (trong trường hợp này là người chồng) mới có quyền sửa đổi hoặc hủy bỏ bản di chúc do chính mình lập ra. Người vợ, dù là người có quyền lợi liên quan mật thiết, cũng không có tư cách pháp lý để tự ý thay đổi ý chí của chồng đã thể hiện trong văn bản này.

Việc ký kết và sửa đổi di chúc phải do chính người lập thực hiện (ảnh minh họa)

Vợ có được thay đổi nội dung trong di chúc chung của hai vợ chồng?

Trước đây, Bộ luật Dân sự 2005 có quy định về "Di chúc chung của vợ chồng". Tuy nhiên, đến Bộ luật Dân sự 2015, khái niệm này đã không còn được nhắc đến một cách cụ thể. Dù vậy, thực tế nhiều cặp vợ chồng vẫn lựa chọn lập di chúc chung để định đoạt tài sản chung.

Về nguyên tắc, tài sản chung vợ chồng được chia đôi (trừ trường hợp có thỏa thuận khác). Mỗi người có quyền định đoạt 1/2 khối tài sản đó. Nếu lập di chúc chung, khi một người muốn sửa đổi thì phải được sự đồng ý của người kia. Nếu một người đã qua đời, người còn sống chỉ có quyền sửa đổi phần nội dung liên quan đến phần tài sản của mình, tuyệt đối không được chạm đến phần định đoạt của người đã khuất.

Những lưu ý quan trọng để bản di chúc có hiệu lực pháp luật

Để đảm bảo quyền lợi và tránh tranh chấp, người lập di chúc cần lưu ý quy định tại Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015 về hiệu lực của di chúc:

• Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm người lập di chúc chết).
• Di chúc không có hiệu lực nếu di sản để lại không còn vào thời điểm mở thừa kế.
• Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.

Kết luận: Người vợ hoàn toàn không có quyền thay đổi di chúc riêng của chồng. Đối với di chúc chung, người vợ cũng chỉ có quyền can thiệp vào phần tài sản thuộc sở hữu của mình. Mọi hành vi tự ý sửa chữa, tẩy xóa di chúc của người khác có thể dẫn đến việc di chúc bị vô hiệu hoặc thậm chí bị tước quyền thừa kế theo quy định pháp luật.