Ly hôn đơn phương (ly hôn theo yêu cầu của một bên) thường là kết quả của những mâu thuẫn không thể hàn gắn. Tuy nhiên, không phải cứ nộp đơn là Tòa án sẽ giải quyết ngay. Để bảo vệ quyền lợi của mình, bạn cần hiểu rõ các nguyên nhân và căn cứ pháp lý được quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và các văn bản hướng dẫn mới nhất như Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP.

Trong thực tế đời sống, khi tình cảm vợ chồng đã rạn nứt đến mức không thể cứu vãn, ly hôn đơn phương trở thành lối thoát cuối cùng. Khác với thuận tình ly hôn, việc đơn phương yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân đòi hỏi người khởi kiện phải chứng minh được các căn cứ pháp luật cụ thể. Theo quy định tại Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án sẽ xem xét giải quyết cho ly hôn dựa trên 3 nhóm nguyên nhân chính sau đây:

1. Vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn

Đây là trường hợp đặc biệt khi một bên không còn hiện diện trong đời sống thực tế và đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận tình trạng pháp lý. Căn cứ này không chỉ dựa trên luật chuyên ngành mà còn được dẫn chiếu từ khoản 2 Điều 68 Bộ luật dân sự 2015:

"Trường hợp vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình."

Lưu ý quan trọng: Để áp dụng căn cứ này, bạn phải thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất tích trước đó. Khi đã có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án tuyên bố vợ/chồng bạn mất tích, yêu cầu ly hôn đơn phương của bạn chắc chắn sẽ được chấp nhận mà không cần chứng minh thêm về tình trạng mâu thuẫn.

2. Vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân phổ biến và đau lòng nhất dẫn đến ly hôn. Pháp luật Việt Nam luôn ưu tiên bảo vệ tính mạng, sức khỏe và danh dự của các thành viên trong gia đình. Theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, các hành vi bạo lực không chỉ dừng lại ở việc đánh đập thể xác mà còn bao gồm bạo lực tinh thần, kinh tế và tình dục.

Các hành vi điển hình bao gồm:

• Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc xâm hại sức khỏe, tính mạng.
• Lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm thường xuyên.
• Cô lập, gây áp lực tâm lý nặng nề.
• Cưỡng ép quan hệ tình dục hoặc cưỡng ép lao động quá sức.
• Kiểm soát tài chính nhằm tạo sự lệ thuộc.

Để Tòa án có cơ sở giải quyết, người yêu cầu cần cung cấp các bằng chứng như: Hình ảnh vết thương, video ghi âm/ghi hình hành vi bạo lực, bệnh án của bệnh viện, hoặc biên bản xử phạt vi phạm hành chính của cơ quan Công an địa phương.

3. Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng

Việc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng khiến cuộc hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP (có hiệu lực từ ngày 01/07/2024) đã hướng dẫn rất chi tiết về tình trạng "hôn nhân trầm trọng":

• Không còn tình nghĩa vợ chồng: Vợ chồng không thương yêu, chăm sóc nhau, sống ly thân và bỏ mặc nhau trong thời gian dài.
• Quan hệ ngoại tình: Một bên có hành vi chung sống như vợ chồng với người khác hoặc có quan hệ bất chính làm ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình.
• Xúc phạm danh dự: Thường xuyên có hành vi làm tổn hại đến uy tín, nhân phẩm của đối phương hoặc gia đình đối phương.
• Bất bình đẳng: Không tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc cản trở sự phát triển nghề nghiệp, học tập của nhau.

Tòa án sẽ xem xét liệu các mâu thuẫn này đã được hòa giải tại cơ sở hoặc gia đình nhắc nhở nhiều lần hay chưa. Nếu tình trạng vẫn tiếp diễn và đời sống chung không thể kéo dài, Tòa án sẽ quyết định cho ly hôn để giải phóng cho các bên.

Lời khuyên pháp lý: Việc chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ là chìa khóa để thắng kiện trong các vụ án ly hôn đơn phương. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc soạn thảo đơn từ hoặc cần tư vấn chuyên sâu về quyền nuôi con, chia tài sản, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về các nguyên nhân ly hôn đơn phương được pháp luật công nhận. Hãy luôn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trên cơ sở thượng tôn pháp luật.