Tình trạng cư dân tận dụng hành lang chung cư để làm nơi để giày dép, giá kệ, trồng cây cảnh, thậm chí là cơi nới để chứa đồ đạc cá nhân đã trở thành một vấn đề nhức nhối tại nhiều khu đô thị. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng phần không gian trước cửa nhà mình là quyền sử dụng riêng. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư.

Hành lang chung cư là sở hữu chung hay sở hữu riêng?

Để xác định một hành vi có phải là lấn chiếm hay không, trước hết cần làm rõ quyền sở hữu đối với phần diện tích hành lang. Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 100 Luật Nhà ở 2014, phần sở hữu chung của nhà chung cư được xác định rất rõ ràng:

"2. Phần sở hữu chung của nhà chung cư bao gồm:
a) Phần diện tích còn lại của nhà chung cư ngoài phần diện tích thuộc sở hữu riêng quy định tại khoản 1 Điều này; nhà sinh hoạt cộng đồng của nhà chung cư;
b) Không gian và hệ thống kết cấu chịu lực, trang thiết bị kỹ thuật dùng chung trong nhà chung cư bao gồm khung, cột, tường chịu lực, tường bao ngôi nhà, tường phân chia các căn hộ, sàn, mái, sân thượng, hành lang, cầu thang bộ, thang máy, đường thoát hiểm, lồng xả rác, hộp kỹ thuật, hệ thống cấp điện, cấp nước, cấp ga, hệ thống thông tin liên lạc, phát thanh, truyền hình, thoát nước, bể phốt, thu lôi, cứu hỏa và các phần khác không thuộc phần sở hữu riêng của chủ sở hữu nhà chung cư;..."

Như vậy, hành lang là phần diện tích thuộc sở hữu chung của tất cả các chủ sở hữu căn hộ trong tòa nhà. Việc bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào tự ý sử dụng phần diện tích này vào mục đích riêng mà không được sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền đều là hành vi trái pháp luật.

Lệnh cấm từ pháp luật đối với hành vi lấn chiếm không gian chung

Pháp luật về nhà ở nghiêm cấm các hành vi xâm phạm đến quyền lợi chung của cộng đồng cư dân. Cụ thể, tại khoản 6 Điều 6 Luật Nhà ở 2014 quy định các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:

"6. Sử dụng phần diện tích và các trang thiết bị thuộc quyền sở hữu, sử dụng chung vào sử dụng riêng; sử dụng sai mục đích phần diện tích thuộc sở hữu chung hoặc phần diện tích làm dịch vụ trong nhà chung cư hỗn hợp so với quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng nhà ở và nội dung dự án đã được phê duyệt, trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng."

Việc lấn chiếm hành lang không chỉ gây cản trở giao thông nội bộ mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn về phòng cháy chữa cháy (PCCC), đặc biệt là khi xảy ra sự cố cần thoát nạn khẩn cấp.

Mức xử phạt hành chính theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP

Kể từ đầu năm 2022, các hành vi vi phạm về quản lý sử dụng nhà chung cư đã bị siết chặt hơn với mức phạt tăng cao. Theo quy định tại Điều 70 Nghị định 16/2022/NĐ-CP, người sử dụng nhà chung cư có hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt như sau:

1. Đối với tổ chức: Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với một trong các hành vi:

• Chiếm dụng diện tích nhà ở trái pháp luật; lấn chiếm không gian xung quanh, lấn chiếm các phần thuộc sở hữu chung.
• Sử dụng phần diện tích và các trang thiết bị thuộc quyền sở hữu, sử dụng chung vào sử dụng riêng.

2. Đối với cá nhân: Căn cứ điểm c khoản 3 Điều 4 Nghị định 16/2022/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với cá nhân bằng 1/2 mức phạt đối với tổ chức. Do đó, cá nhân vi phạm có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn buộc phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là khôi phục lại tình trạng ban đầu và trả lại phần diện tích đã lấn chiếm cho cộng đồng.

Thẩm quyền lập biên bản và xử phạt vi phạm

Nhiều cư dân thắc mắc ai là người có quyền xử lý khi phát hiện hành vi lấn chiếm. Theo Điều 72 Nghị định 16/2022/NĐ-CP, những người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính bao gồm:

• Công chức thuộc Ủy ban nhân dân các cấp được giao nhiệm vụ kiểm tra, phát hiện vi phạm.
• Thanh tra viên thuộc cơ quan thanh tra nhà nước ngành Xây dựng.
• Người có thẩm quyền xử phạt như Chủ tịch UBND cấp huyện, cấp tỉnh, Chánh Thanh tra Sở Xây dựng...

Ban quản trị hoặc Ban quản lý nhà chung cư không có thẩm quyền xử phạt hành chính nhưng có trách nhiệm nhắc nhở, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và báo cáo cơ quan chức năng để xử lý theo quy định nếu cư dân không chấp hành.

Lời khuyên pháp lý: Để xây dựng một môi trường sống văn minh và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, mỗi cư dân cần nâng cao ý thức tôn trọng không gian chung. Việc lấn chiếm hành lang không chỉ là câu chuyện về diện tích mà còn là trách nhiệm đối với sự an toàn của chính gia đình mình và hàng xóm xung quanh.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về mức xử phạt hành vi lấn chiếm hành lang chung cư theo quy định mới nhất năm 2022. Nếu bạn đang gặp phải tình trạng này tại nơi mình sinh sống, hãy liên hệ với Ban quản lý hoặc cơ quan chức năng để được bảo vệ quyền lợi chính đáng.