Việc thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã không chỉ dừng lại ở việc thay đổi địa giới mà còn kéo theo sự thay đổi căn bản trong hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập. Theo định hướng tại Công văn 03/CV-BCĐ, lộ trình chuyển giao và thành lập mới các đơn vị này đang được triển khai quyết liệt nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.

1. Chuyển giao quản lý giáo dục và y tế về cấp xã

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc phân cấp quản lý mạnh mẽ hơn cho chính quyền địa phương cấp xã đối với các dịch vụ thiết yếu. Cụ thể:

• Lĩnh vực giáo dục: Các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở công lập sẽ được chuyển giao trực tiếp cho UBND cấp xã quản lý. Điều này giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong việc điều phối nguồn lực giáo dục tại chỗ.
• Lĩnh vực y tế: Trạm Y tế xã vẫn là "lá chắn" quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tùy theo điều kiện thực tế, UBND cấp tỉnh có thể tổ chức lại Trạm Y tế thành đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND cấp xã để tối ưu hóa hoạt động phòng bệnh.

2. Tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp theo khu vực liên xã

Để tránh dàn trải và lãng phí, các đơn vị có tính chất chuyên môn cao sẽ được tổ chức lại theo mô hình liên xã hoặc chuyển về cấp sở quản lý:

• Các Trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) sẽ chuyển về Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý.
• Các Trung tâm y tế, bệnh viện đa khoa huyện sẽ do Sở Y tế trực tiếp điều hành, cung ứng dịch vụ theo khu vực liên xã, phường.

3. Đẩy mạnh tự chủ và tinh giản biên chế

Việc sắp xếp này không nằm ngoài mục tiêu thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII. Các đơn vị hoạt động không hiệu quả sẽ bị giải thể hoặc cơ cấu lại triệt để.

"Thực hiện tinh giản biên chế, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu cho người dân là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới."

Bên cạnh đó, các đơn vị sự nghiệp tự chủ chi thường xuyên như Ban quản lý dự án, quỹ đất có thể được thành lập dưới UBND cấp xã để thực hiện các nhiệm vụ chuyên biệt về xây dựng và phát triển hạ tầng địa phương.