Dịch vụ đòi nợ thuê chính thức bị "khai tử" từ năm 2021

Trong bối cảnh các hoạt động đòi nợ thuê biến tướng gây mất an ninh trật tự, Luật Đầu tư 2020 đã đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt. Cụ thể, kể từ ngày 01/01/2021, kinh doanh dịch vụ đòi nợ đã chính thức bị đưa vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Theo quy định tại điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2020:

"1. Cấm các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây: [...] h) Kinh doanh dịch vụ đòi nợ."

Điều này đồng nghĩa với việc mọi tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động đòi nợ thuê dưới danh nghĩa doanh nghiệp hay cá nhân đều là hành vi vi phạm pháp luật. Việc chủ nợ tìm đến các băng nhóm "xã hội đen" để ủy quyền đòi nợ không còn bất kỳ cơ sở pháp lý nào để tồn tại, thậm chí đây chính là khởi đầu cho những rắc rối hình sự phức tạp.

Những tội danh "treo trên đầu" khi đòi nợ kiểu xã hội đen

Khi các đối tượng đòi nợ thuê sử dụng các biện pháp như đe dọa, hành hung, ném chất bẩn hoặc khống chế con nợ, cả người thực hiện và người thuê đều có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

1. Tội cưỡng đoạt tài sản và Tội cướp tài sản

Đây là hai tội danh phổ biến nhất trong các vụ án đòi nợ thuê. Nếu các đối tượng chỉ dừng lại ở việc đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản, họ có thể bị xử lý về Tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015 với mức hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.

Nguy hiểm hơn, nếu các đối tượng dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc làm cho con nợ lâm vào tình trạng không thể chống cự được, hành vi này sẽ cấu thành Tội cướp tài sản theo Điều 168 Bộ luật Hình sự 2015. Hình phạt cho tội danh này rất nghiêm khắc, có thể lên đến tù chung thân.

2. Tội cố ý gây thương tích và Làm nhục người khác

Trong quá trình đòi nợ, nếu xảy ra xô xát dẫn đến thương tích cho con nợ hoặc người thân của họ, các đối tượng sẽ bị truy cứu về Tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015. Đặc biệt, việc "thuê gây thương tích" là một tình tiết định khung tăng nặng quy định tại điểm h khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015.

Ngoài ra, các hành vi như bêu rếu trên mạng xã hội, cắt ghép hình ảnh xúc phạm danh dự con nợ có thể cấu thành Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015.

Chủ nợ trở thành đồng phạm: Cái giá đắt cho sự nôn nóng

Nhiều chủ nợ lầm tưởng rằng mình chỉ thuê người đòi lại số tiền chính đáng của mình thì không phạm tội. Tuy nhiên, theo quy định về đồng phạm tại Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015, người thuê (người xúi giục hoặc người tổ chức) phải chịu trách nhiệm hình sự chung về tội phạm mà nhóm xã hội đen thực hiện.

"1. Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. [...] 3. Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức."

Nếu chủ nợ biết hoặc mặc nhiên đồng ý để nhóm đòi nợ thuê dùng bạo lực, đe dọa để lấy tiền, thì chủ nợ chính là đồng phạm giúp sức hoặc xúi giục. Khi đó, từ vị thế là nạn nhân bị chiếm đoạt tiền, chủ nợ bỗng chốc trở thành bị cáo trong một vụ án hình sự điểm.

Giải pháp đòi nợ văn minh và đúng pháp luật

Để bảo vệ quyền lợi của mình mà không vi phạm pháp luật, chủ nợ cần thực hiện các bước sau:

• Thương lượng và hòa giải: Đây luôn là ưu tiên hàng đầu trong các giao dịch dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015.
• Khởi kiện dân sự: Nếu con nợ có tài sản nhưng không trả, chủ nợ nên nộp đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết.
• Tố giác tội phạm: Trong trường hợp con nợ có hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc bỏ trốn, chủ nợ có thể làm đơn tố giác về Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hoặc Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản đến cơ quan Công an.

Pháp luật luôn bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp, nhưng không chấp nhận việc dùng cái sai này để giải quyết cái sai khác. Hãy là một chủ nợ thông thái để tránh rơi vào cảnh "tiền mất tật mang".