Mô hình tổ chức mới: Khi quyền lực đi đôi với trách nhiệm giải trình toàn diện

Cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm đầu mối hay hợp nhất các cơ quan hành chính. Nhằm bảo đảm bộ máy vận hành trơn tru, hiệu lực và hiệu quả, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Kết luận 76-KL/TW ngày 28/7/2026. Một trong những thước đo cốt lõi được nhấn mạnh xuyên suốt văn bản này là trách nhiệm toàn diện của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị.

Theo đó, người đứng đầu không thể né tránh hay đùn đẩy trách nhiệm khi cơ quan, địa phương mình quản lý xảy ra tình trạng trì trệ hoặc vận hành kém hiệu quả sau quá trình sắp xếp. Mọi thẩm quyền được phân cấp, phân quyền đều gắn liền với cơ chế kiểm soát chặt chẽ, tạo nền tảng kỷ cương vững chắc cho hệ thống hành chính công.

"Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả vận hành của bộ máy thuộc phạm vi quản lý; lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, phục vụ Nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội làm thước đo đánh giá cán bộ." (Trích Kết luận số 76-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng)

Những tiêu chí cốt lõi để đánh giá và xem xét năng lực người đứng đầu

Để việc đánh giá không rơi vào tình trạng hình thức hay cảm tính, Trung ương đã xác định cụ thể các nhóm tiêu chí định lượng và định tính nhằm rà soát năng lực của cán bộ quản lý:

• Hiệu quả giải quyết công việc: Tiến độ, chất lượng xử lý hồ sơ hành chính, tỉ lệ giải quyết dứt điểm các vướng mắc tồn đọng cho người dân và doanh nghiệp.
• Cải cách hành chính và chuyển đổi số: Mức độ áp dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành bộ máy và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.
• Mức độ hài lòng của Nhân dân: Chỉ số hài lòng của tổ chức, cá nhân khi giao dịch hành chính tại cơ quan, đơn vị.
• Sự chủ động và sáng tạo từ cơ sở: Khả năng linh hoạt giải quyết các bài toán phát sinh sau sắp xếp mà không trông chờ, ỷ 赖 cấp trên.

Các kết quả này trở thành căn cứ trực tiếp để cấp có thẩm quyền thực hiện việc quy hoạch, bổ nhiệm, điều động, khen thưởng cũng như kịp thời thay thế, kỷ luật cán bộ năng lực hạn chế, uy tín giảm sút.

Cơ chế kiểm soát quyền lực: Phòng ngừa vi phạm "từ sớm, từ xa"

Quy trình phân cấp, phân quyền mạnh mẽ chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với hàng rào pháp lý phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Việc thực thi trách nhiệm người đứng đầu được chiếu rọi bởi Quy định 114-QĐ/TW năm 2023 về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng trong công tác cán bộ, cùng với quy định tại Quy định 11-QĐi/TW năm 2019 về trách nhiệm tiếp dân và đối thoại trực tiếp.

Hệ thống giám sát được xây dựng đa chiều, bao gồm:

1. Kiểm tra của cấp trên: Tăng cường các đợt thanh tra đột xuất, kiểm tra chuyên đề về hiệu năng bộ máy.
2. Giám sát chéo và phản biện xã hội: Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và trực tiếp là Nhân dân.
3. Giám sát dựa trên dữ liệu số: Toàn bộ quy trình xử lý văn bản, tiến độ công việc đều được lưu vết trên hệ thống thông tin liên thông, kết nối dữ liệu giữa kiểm tra Đảng với thanh tra, kiểm toán Nhà nước.

Bảo đảm không triệt tiêu động lực đổi mới, sáng tạo của cán bộ

Mặc dù siết chặt kỷ cương, Kết luận 76-KL/TW cũng khẳng định nguyên tắc bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Cơ chế kiểm soát quyền lực được thiết kế để ngăn ngừa sai phạm chứ không làm triệt tiêu động lực đổi mới hoặc gây ra tâm lý sợ trách nhiệm, co cụm ở một bộ phận cán bộ, công chức.

Đồng thời, việc thể chế hóa vị trí việc làm theo quy định tại Nghị định 361/2025/NĐ-CP và khung pháp lý tại Luật Cán bộ, công chức năm 2025 cùng Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 giúp định hình rõ ràng thẩm quyền, chức năng của từng vị trí lãnh đạo, loại bỏ tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ.

Có thể khẳng định, việc siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu chính là "chìa khóa" mở ra chương mới cho một nền hành chính phục vụ, hiện đại, kiến tạo và hiệu lực cao sau quá trình sắp xếp tinh gọn bộ máy.