Cải cách mạnh mẽ: Bãi bỏ 18 thủ tục hành chính "nặng nề"

Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí (ảnh minh họa)

Trong nỗ lực thúc đẩy môi trường kinh doanh và đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức đưa ra dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (đã được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 155/VBHN-VPQH năm 2025). Điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo lần này là đề xuất bãi bỏ tới 18 thủ tục hành chính vốn được coi là những "nút thắt" gây khó khăn cho doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.

Cụ thể, trong số 18 thủ tục đề xuất bãi bỏ, có 16 thủ tục liên quan trực tiếp đến việc cấp, cấp lại và thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định sở hữu trí tuệ cũng như thẻ giám định viên. Hai thủ tục còn lại tập trung vào việc đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và đăng ký chuyển nhượng quyền đối với giống cây trồng. Việc loại bỏ các thủ tục này không chỉ giúp tinh gọn bộ máy quản lý mà còn giảm bớt gánh nặng hồ sơ, giấy tờ cho các chủ thể quyền.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định: Chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"

Bên cạnh việc bãi bỏ thủ tục, dự thảo còn đề xuất cắt giảm 05 điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ. Đây là một bước đi táo bạo nhằm mở rộng thị trường dịch vụ bổ trợ cho hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Thay vì phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe ngay từ đầu, các tổ chức và cá nhân cung cấp dịch vụ sẽ thực hiện nghĩa vụ thông báo khi bắt đầu hoạt động.

Hoạt động chuyển giao công nghệ và bảo hộ giống cây trồng được đề xuất đơn giản hóa tối đa (ảnh minh họa)

Cơ chế quản lý mới này chuyển trọng tâm từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cho phép cơ quan nhà nước tăng cường vai trò thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm sau khi doanh nghiệp đã đi vào hoạt động. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, tạo điều kiện tối đa cho các thành phần kinh tế tham gia vào chuỗi giá trị sở hữu trí tuệ.

Thay đổi phương thức quản lý quyền đối với giống cây trồng

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, dự thảo đề xuất một sự thay đổi căn bản trong phương thức quản lý quyền đối với giống cây trồng. Thủ tục đăng ký chuyển nhượng quyền sẽ được bãi bỏ, thay vào đó, việc thay đổi thông tin chủ Bằng bảo hộ sẽ được thực hiện thông qua thủ tục sửa đổi Bằng bảo hộ. Cách tiếp cận này giúp đồng bộ hóa quy trình xác lập quyền, tương tự như cách quản lý đối với các đối tượng sở hữu công nghiệp khác.

Việc giao Chính phủ quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự và thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng cũng được kỳ vọng sẽ tạo ra sự linh hoạt cần thiết, giúp hệ thống pháp luật nhanh chóng thích ứng với những biến đổi không ngừng của công nghệ sinh học và thực tiễn sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Kỳ vọng tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế

Theo tính toán sơ bộ, việc thực hiện các phương án cải cách này có thể giúp tiết kiệm cho xã hội gần 1.075 tỷ đồng mỗi năm. Đây là con số không hề nhỏ, minh chứng cho hiệu quả của việc cải cách thủ tục hành chính. Quan trọng hơn, những thay đổi này sẽ tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch, thông thoáng, khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D).

Khi các rào cản hành chính được dỡ bỏ, quy trình xác lập và thực thi quyền sở hữu trí tuệ trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn, Việt Nam sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước vươn tầm quốc tế dựa trên nền tảng tài sản trí tuệ vững chắc.