Có hiệu lực chính thức từ ngày 01/01/2015, Luật Xây dựng 2014 đã tạo ra một hành lang pháp lý mới, minh bạch và chặt chẽ hơn cho ngành xây dựng Việt Nam. Đặc biệt, tại thời điểm tháng 09/2018 này, khi Nghị định 100/2018/NĐ-CP sắp có hiệu lực, việc nắm bắt các quy định cốt lõi là vô cùng cấp thiết. Dưới đây là phân tích chi tiết 9 điểm nổi bật nhất.

1. Nới lỏng các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng

Theo định nghĩa tại khoản 17 Điều 3 Luật Xây dựng 2014, giấy phép xây dựng là công cụ để Nhà nước quản lý trật tự xây dựng. Tuy nhiên, để giảm bớt thủ tục hành chính, Điều 89 Luật Xây dựng 2014 đã quy định danh mục các công trình được miễn cấp phép.

Đáng chú ý nhất đối với người dân là việc miễn giấy phép cho nhà ở riêng lẻ tại nông thôn (trừ khu vực có quy hoạch chi tiết) và các công trình sửa chữa, cải tạo bên trong không làm thay đổi kết cấu chịu lực. Điều này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí cho chủ đầu tư.

2. Mở rộng danh mục các hành vi bị nghiêm cấm

Nhằm nâng cao kỷ cương trong hoạt động xây dựng, Điều 12 Luật Xây dựng 2014 đã bổ sung thêm 4 hành vi bị cấm, nâng tổng số lên 14 hành vi. Các hành vi như sử dụng vật liệu gây hại sức khỏe, vi phạm an toàn lao động hay khởi công khi chưa đủ điều kiện sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Đặc biệt, việc xây dựng cơi nới, lấn chiếm không gian công cộng là hành vi bị siết chặt quản lý hàng đầu.

3. Quy định cụ thể điều kiện cấp phép cho nhà ở riêng lẻ

Việc xây dựng nhà ở tại đô thị phải tuân thủ nghiêm ngặt Điều 93 Luật Xây dựng 2014. Theo đó, công trình phải phù hợp với quy hoạch chi tiết và mục đích sử dụng đất. Đối với các hộ gia đình xây dựng nhà dưới 3 tầng và diện tích sàn dưới 250m2, pháp luật cho phép tự thiết kế nhưng phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về an toàn công trình lân cận theo hướng dẫn tại Thông tư 15/2016/TT-BXD.

4. Siết chặt điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng

Đây là nội dung có sự thay đổi lớn nhất trong năm 2018. Theo Nghị định 100/2018/NĐ-CP (có hiệu lực từ 15/09/2018), chứng chỉ hành nghề cá nhân sẽ có thời hạn 5 năm. Các yêu cầu về kinh nghiệm (7 năm cho hạng I, 5 năm cho hạng II) và trình độ chuyên môn được quy định rất chi tiết để đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực ngành xây dựng.

5. Trách nhiệm bảo hành công trình xây dựng

Nghĩa vụ bảo hành được quy định rõ tại Điều 113 và Điều 125 Luật Xây dựng 2014. Thời gian bảo hành tối thiểu là 24 tháng đối với công trình cấp đặc biệt và cấp I, và không ít hơn 12 tháng đối với các cấp còn lại. Riêng nhà chung cư, thời hạn bảo hành tối thiểu lên tới 60 tháng theo quy định của Luật Nhà ở 2014.

6. Bổ sung các loại bảo hiểm bắt buộc trong xây dựng

Để giảm thiểu rủi ro, Điều 9 Luật Xây dựng 2014 đã bổ sung thêm bảo hiểm đối với người lao động thi công trên công trường và bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với bên thứ ba. Đây là bước tiến quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động và cộng đồng xung quanh khu vực thi công.

7. Quản lý chặt chẽ nhà thầu nước ngoài

Nhà thầu nước ngoài khi hoạt động tại Việt Nam bắt buộc phải có giấy phép hoạt động theo khoản 2 Điều 148 Luật Xây dựng 2014. Họ phải liên danh với nhà thầu Việt Nam hoặc sử dụng nhà thầu phụ trong nước, trừ trường hợp đặc biệt mà nhà thầu nội không đủ năng lực đáp ứng.

8. Đảm bảo an toàn tuyệt đối trong thi công

Việc khởi công chỉ được phép khi đã có biện pháp bảo đảm an toàn và bảo vệ môi trường (Điều 107 Luật Xây dựng 2014). Chủ đầu tư và nhà thầu phải phối hợp xử lý ngay các công trình có dấu hiệu nguy hiểm theo quy trình tại Nghị định 46/2015/NĐ-CP để tránh các sự cố đáng tiếc.

9. Quản lý xây dựng dựa trên quy hoạch chi tiết

Luật mới nhấn mạnh việc quản lý đầu tư xây dựng phải căn cứ vào quy hoạch. Giấy phép quy hoạch xây dựng sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để lập dự án tại các khu chức năng đặc thù khi chưa có quy hoạch phân khu, đảm bảo sự phát triển đồng bộ và bền vững của đô thị.

Hy vọng với 9 điểm lưu ý trên, Quý khách hàng và bạn đọc sẽ có cái nhìn tổng quan và chính xác nhất để áp dụng vào thực tế công việc và đời sống.