Ngày 29/04/2011, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 55/2011/TT-BTC hướng dẫn chế độ báo cáo giá thị trường hàng hóa, dịch vụ trong nước và giá hàng hóa nhập khẩu. Đây là bước đi quan trọng nhằm thay thế Quyết định 1712/QĐ-BTC vốn đã không còn phù hợp với diễn biến phức tạp của thị trường trong giai đoạn mới.

Nguyên tắc thu thập thông tin: Phải là giá "thực mua, thực bán"

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Điều 4 Thông tư 55/2011/TT-BTC là yêu cầu về tính khách quan và kịp thời của dữ liệu. Giá hàng hóa, dịch vụ thu thập phải là giá thực mua, thực bán phổ biến trên thị trường tại thời điểm thu thập thông tin. Điều này giúp loại bỏ các số liệu ảo, không phản ánh đúng sức mua và biến động thực tế của nền kinh tế.

Pháp luật yêu cầu cán bộ giá thị trường phải phân định rõ ràng giữa giá bán buôn và giá bán lẻ, gắn liền với địa điểm thu thập cụ thể như:

• Giá tại nhà máy, địa điểm kinh doanh của nhà sản xuất.
• Giá tại các hệ thống hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại.
• Giá tại các kênh truyền thống như chợ đầu mối, tổng đại lý, chợ bán lẻ.

Danh mục hàng hóa và phương pháp thu thập đa dạng

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 55/2011/TT-BTC, các loại giá cần thu thập bao gồm giá mua nông sản, giá bán buôn tại các nhà máy và giá bán lẻ tại các khu vực nông thôn, thành thị. Phương pháp thu thập cũng được mở rộng, không chỉ dừng lại ở việc cán bộ trực tiếp đi khảo sát mà còn có thể thu thập gián tiếp qua văn bản yêu cầu doanh nghiệp cung cấp, qua phương tiện thông tin đại chúng hoặc thậm chí là mua tin từ các tổ chức, cá nhân chuyên nghiệp.

Chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất: Siết chặt thời gian

Sở Tài chính các tỉnh, thành phố có trách nhiệm thực hiện báo cáo tuần, tháng, quý và năm. Đặc biệt, báo cáo đột xuất là bắt buộc khi thị trường có biến động bất thường đối với các mặt hàng thuộc danh mục bình ổn giá. Cụ thể:

"Sở Tài chính chủ động thực hiện báo cáo đột xuất khi trên thị trường địa phương có giá một số hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục bình ổn giá... hoặc giá một loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu khác tại địa phương xảy ra biến động bất thường."

Đối với giá hàng hóa nhập khẩu, Tổng cục Hải quan đóng vai trò chủ chốt. Giá thu thập phải là giá CIF (giá thực thanh toán theo hợp đồng). Định kỳ 15 ngày và hàng tháng, Tổng cục Hải quan phải gửi báo cáo về Cục Quản lý giá để tổng hợp, theo dõi sát sao luồng hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam.

Kinh phí và hỗ trợ cho cán bộ làm công tác giá

Nhằm khuyến khích và đảm bảo điều kiện làm việc, Điều 9 Thông tư 55/2011/TT-BTC quy định mức hỗ trợ kinh phí khoán cho cán bộ giá thị trường là 300.000 đồng/người/tháng. Ngoài ra, các chi phí mua tin, chi hỗ trợ thu thập thông tin đột xuất trong các dịp lễ, Tết, thiên tai cũng được quy định rõ ràng, tạo hành lang tài chính minh bạch cho các cơ quan thực thi nhiệm vụ.

Thông tư này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2011. Việc triển khai đồng bộ hệ thống mạng thông tin và phần mềm Quản lý giá thị trường phiên bản 1.0 được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước đột phá trong việc hiện đại hóa công tác quản lý giá tại Việt Nam trong thập kỷ này.