Ngày 18/06/2020, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV đã chính thức biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) tại Việt Nam.

Tòa nhà Quốc hội - Nơi diễn ra các hoạt động lập pháp quan trọng của đất nước (ảnh minh họa)

Khôi phục thẩm quyền ban hành văn bản của cấp huyện, cấp xã

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020 chính là việc bổ sung quy định về thẩm quyền ban hành VBQPPL của Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện, cấp xã.

Cụ thể, Luật đã cho phép chính quyền địa phương cấp huyện, cấp xã được ban hành VBQPPL trong trường hợp được luật giao hoặc để thực hiện việc phân cấp cho chính quyền địa phương, cơ quan nhà nước cấp dưới theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Điều này giúp tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn trong việc điều hành, quản lý nhà nước tại địa phương vốn gặp nhiều khó khăn khi Luật năm 2015 hạn chế quyền này.

Quy định chặt chẽ về thời điểm có hiệu lực của văn bản

Về thời điểm có hiệu lực, Luật sửa đổi 2020 quy định rõ ràng hơn nhằm đảm bảo tính minh bạch và thời gian chuẩn bị cho các đối tượng chịu tác động. Theo đó, thời điểm có hiệu lực của toàn bộ hoặc một phần VBQPPL được quy định tại văn bản đó nhưng không sớm hơn 45 ngày kể từ ngày thông qua hoặc ký ban hành đối với văn bản của cơ quan trung ương.

Riêng đối với văn bản của cơ quan nhà nước ở địa phương, thời điểm có hiệu lực không sớm hơn 10 ngày kể từ ngày thông qua hoặc ký ban hành đối với văn bản cấp tỉnh và không sớm hơn 07 ngày đối với văn bản cấp huyện và cấp xã. Quy định này tạo ra khoảng thời gian cần thiết để các cơ quan, tổ chức và người dân tiếp cận, nghiên cứu và chuẩn bị các điều kiện thực thi pháp luật.

Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật cần tuân thủ quy trình nghiêm ngặt (ảnh minh họa)

Cơ chế "một văn bản sửa nhiều văn bản" được mở rộng

Để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và đẩy mạnh cải cách hành chính, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020 cho phép một VBQPPL có thể được ban hành để đồng thời sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ nội dung trong nhiều VBQPPL do cùng cơ quan ban hành trong các trường hợp sau:

• Để thực hiện điều ước quốc tế có liên quan mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên;
• Nội dung sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ có liên quan chặt chẽ với nhau để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với văn bản mới được ban hành;
• Để thực hiện phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính đã được phê duyệt.

Quy định này giúp giảm bớt số lượng văn bản rời rạc, tránh tình trạng chồng chéo và giúp người dân, doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, áp dụng pháp luật hơn.

Nâng cao trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo

Luật mới cũng nhấn mạnh vào việc nâng cao chất lượng thẩm định, thẩm tra và trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo. Việc lấy ý kiến đối tượng chịu tác động trực tiếp của văn bản phải được thực hiện thực chất, tránh hình thức. Đặc biệt, Luật bổ sung quy định về việc phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong quy trình xây dựng VBQPPL, nhằm phát huy dân chủ và trí tuệ tập thể.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2020 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021.