Theo bối cảnh đổi mới tư pháp, Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020 đã được thông qua và chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 01/01/2021. Để hướng dẫn chi tiết về vấn đề tài chính, dự thảo Nghị định (sau này là Nghị định 16/2021/NĐ-CP) đã đưa ra những con số cụ thể về mức thu chi phí hòa giải, đối thoại tại Tòa án.

Mức thu chi phí hòa giải, đối thoại cố định là 2 triệu đồng

Dựa trên các quy định tại dự thảo, mức chi phí hành chính phục vụ việc hòa giải, đối thoại tại Tòa án được xác định là 02 triệu đồng/vụ việc. Khoản phí này bao gồm:

• Chi hỗ trợ thù lao cho Hòa giải viên tại Tòa án.
• Các chi phí hành chính trực tiếp phục vụ cho quá trình tiếp nhận, xử lý và tổ chức phiên hòa giải.

Đây là mức phí được tính toán nhằm đảm bảo duy trì hoạt động của bộ máy hòa giải viên, giúp giảm tải áp lực xét xử cho hệ thống Tòa án, đồng thời tạo điều kiện cho các bên tự thỏa thuận mâu thuẫn một cách văn minh.

Các khoản chi phí phát sinh ngoài mức cố định

Bên cạnh mức phí 2 triệu đồng nêu trên, tùy vào tính chất đặc thù của từng vụ việc, các bên có thể phải chịu thêm các khoản chi phí thực tế phát sinh khác, bao gồm:

• Chi phí đi lại, lưu trú: Áp dụng khi Hòa giải viên phải đi xem xét hiện trạng tài sản ngoài phạm vi tỉnh nơi Tòa án có trụ sở hoặc khi các bên thống nhất chọn địa điểm hòa giải ngoài trụ sở Tòa án. Mức chi này được xác định theo chế độ công tác phí hiện hành đối với cán bộ, công chức.
• Chi phí phiên dịch: Đối với các vụ việc có yếu tố nước ngoài hoặc người tham gia không sử dụng tiếng Việt, chi phí thuê phiên dịch sẽ được tính theo quy định về chế độ chi tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế.

Chế độ thù lao cho Hòa giải viên: Khuyến khích kết quả thành công

Một điểm đáng chú ý trong quy định là mức thù lao dành cho Hòa giải viên được chi trả theo hình thức khoán dựa trên kết quả cuối cùng của vụ việc. Cụ thể:

- Tối đa 1,5 triệu đồng/vụ việc: Áp dụng đối với các trường hợp hòa giải thành, đối thoại thành.

- Tối đa 500.000 đồng/vụ việc: Áp dụng khi vụ việc chấm dứt mà không đạt được thỏa thuận, hoặc một bên vắng mặt sau 02 lần thông báo hợp lệ.

Việc phân định mức thù lao này nhằm khuyến khích các Hòa giải viên nỗ lực tối đa trong việc hỗ trợ các bên tìm ra tiếng nói chung, góp phần xây dựng sự đoàn kết trong cộng đồng và giảm bớt các tranh chấp kéo dài tại pháp đình.

Dự kiến, các quy định này sẽ chính thức đi vào cuộc sống cùng với thời điểm có hiệu lực của Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án vào đầu năm 2021, đánh dấu một bước tiến mới trong cải cách tư pháp tại Việt Nam.