Ngày 19/10/2020, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc mở rộng và làm rõ các hành vi được coi là sử dụng hóa đơn không hợp pháp, tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn trong quản lý thuế.

Sử dụng hóa đơn không hợp pháp là gì?

So với các quy định trước đây tại Thông tư 39/2014/TT-BTC, Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã phân định rõ ràng hai khái niệm: "Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp" và "Sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ".

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, các trường hợp sau đây được xác định là hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp:

a) Hóa đơn, chứng từ giả;
b) Hóa đơn, chứng từ chưa có giá trị sử dụng, hết giá trị sử dụng;
c) Hóa đơn bị ngừng sử dụng trong thời gian bị cưỡng chế bằng biện pháp ngừng sử dụng hóa đơn, trừ trường hợp được phép sử dụng theo thông báo của cơ quan thuế;
d) Hóa đơn điện tử không đăng ký sử dụng với cơ quan thuế;
đ) Hóa đơn điện tử chưa có mã của cơ quan thuế đối với trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế;
e) Hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ có ngày lập trên hóa đơn từ ngày cơ quan thuế xác định bên bán không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
g) Hóa đơn, chứng từ mua hàng hóa, dịch vụ có ngày lập trên hóa đơn, chứng từ trước ngày xác định bên lập hóa đơn, chứng từ không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc chưa có thông báo của cơ quan thuế về việc bên lập hóa đơn, chứng từ không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký với cơ quan có thẩm quyền nhưng cơ quan thuế hoặc cơ quan công an hoặc các cơ quan chức năng khác đã có kết luận đó là hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Những điểm mới bổ sung so với quy định cũ

Nếu như trước đây, việc xác định hóa đơn bất hợp pháp chủ yếu tập trung vào hóa đơn giả, hóa đơn chưa/hết giá trị sử dụng, thì nay Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã bao quát thêm các tình huống phát sinh trong kỷ nguyên số và thực tiễn quản lý:

• Hóa đơn điện tử: Bổ sung hành vi sử dụng hóa đơn điện tử không đăng ký hoặc chưa có mã của cơ quan thuế (đối với loại có mã). Đây là quy định cực kỳ quan trọng khi lộ trình chuyển đổi hóa đơn điện tử đang được đẩy mạnh.
• Cưỡng chế thuế: Hóa đơn bị ngừng sử dụng do cưỡng chế nợ thuế nay cũng được xếp vào nhóm không hợp pháp nếu doanh nghiệp cố tình sử dụng.
• Thời điểm lập hóa đơn: Quy định rõ ràng về mốc thời gian bên bán ngừng hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng mua bán hóa đơn từ các "công ty ma" đã biến mất khỏi thị trường.

Phân biệt với hành vi sử dụng không hợp pháp hóa đơn

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần lưu ý các hành vi tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP về việc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ, bao gồm:

• Hóa đơn không ghi đầy đủ nội dung bắt buộc, hóa đơn tẩy xóa, sửa chữa.
• Hóa đơn khống (không có giao dịch thực tế).
• Hóa đơn có sự chênh lệch giá trị giữa các liên.
• Dùng hóa đơn của tổ chức, cá nhân khác để hợp thức hóa hàng hóa mua vào/bán ra.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp kế toán thực hiện đúng nghiệp vụ mà còn bảo vệ doanh nghiệp trước những rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt rất cao. Nghị định 125/2020/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 05/12/2020.

Xem thêm: Phạt đến 8 triệu đồng nếu hủy hóa đơn quá thời hạn