Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử trong việc định hình lại nền kinh tế sáng tạo. Không còn dừng lại ở những không gian nghệ thuật nhỏ lẻ hay các hoạt động mang tính tự phát, một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa quy mô, bài bản và hiện đại đang dần được định hình thông qua các hành lang pháp lý mới nhất.

Theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Công văn 2449/BVHTTDL-PC, việc rà soát văn bản quy phạm pháp luật trong giai đoạn này cần tập trung nghiên cứu các yêu cầu, định hướng lớn của Đảng về phát triển văn hóa, đặc biệt là các nội dung trong Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây chính là bệ phóng vững chắc để Quốc hội ban hành Nghị quyết 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026), mở ra chương mới cho ngành công nghiệp giải trí và sáng tạo nước nhà.

Bước chuyển mình lịch sử từ Nghị quyết 28/2026/QH16

Sự ra đời của Nghị quyết 28/2026/QH16 đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam chính thức thể chế hóa các mô hình không gian sáng tạo quy mô lớn dưới dạng "cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa" và "tổ hợp sáng tạo văn hóa". Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt thuật ngữ, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản lý: chuyển từ "làm văn hóa" thuần túy sang "phát triển công nghiệp văn hóa" gắn liền với chuỗi giá trị kinh tế toàn cầu.

Tại Điều 4 Nghị quyết 28/2026/QH16, Nhà nước đã vạch rõ lộ trình và các cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư cực kỳ mạnh mẽ nhằm đánh thức tiềm năng văn hóa khổng lồ của quốc gia.

Phối cảnh hiện đại của một khu công nghiệp sáng tạo văn hóa thế hệ mới tại Việt Nam (ảnh minh họa)

Khu công nghiệp sáng tạo văn hóa: Hệ sinh thái công nghệ cao cho nghệ thuật

Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị quyết 28/2026/QH16, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa được định nghĩa là:

"Khu vực có ranh giới địa lý xác định, tập trung các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, được đầu tư xây dựng nhằm liên kết các không gian sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm, sản xuất, phân phối, thương mại hóa các sản phẩm, dịch vụ văn hóa; hỗ trợ đào tạo văn hóa, nghệ thuật, giải trí, dịch vụ văn hóa, cung cấp hạ tầng, cung ứng dịch vụ hỗ trợ khác có liên quan để tạo thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, giải trí đồng bộ, hiện đại dựa trên nền tảng công nghệ cao và các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo."

Điểm đột phá ở đây chính là sự tích hợp giữa công nghệ cao và sáng tạo nghệ thuật. Các khu công nghiệp này sẽ không còn là những nhà xưởng khói bụi, mà là nơi hội tụ của các studio phim ảnh đạt chuẩn Hollywood, các phòng thu âm hiện đại, các trung tâm phát triển game, ứng dụng thực tế ảo (VR/AR), và các viện nghiên cứu thiết kế thời trang, mỹ thuật ứng dụng. Đây sẽ là nơi các ý tưởng sáng tạo được nuôi dưỡng, thử nghiệm và thương mại hóa một cách nhanh chóng nhất nhờ sự hỗ trợ của hạ tầng dùng chung đồng bộ.

Tổ hợp sáng tạo văn hóa: Đánh thức những di sản công nghiệp cũ

Song song với mô hình khu công nghiệp quy mô lớn, khoản 2 Điều 4 Nghị quyết 28/2026/QH16 cũng mở đường cho việc hình thành các tổ hợp sáng tạo văn hóa. Đây là:

"Khu phức hợp các công trình, không gian, hạ tầng kỹ thuật để cho thuê, khai thác, sử dụng nhằm phát triển công nghiệp văn hóa kết hợp với mục tiêu thương mại, dịch vụ tại khu đô thị, khu dân cư, khu du lịch văn hóa hoặc tại cụm, khu công nghiệp, nhà máy hoặc công trình khác được chuyển đổi công năng thành tổ hợp sáng tạo văn hóa."

Quy định này mở ra cơ hội cực kỳ lớn cho việc tái thiết đô thị. Những nhà máy cũ, những kho bãi hoang hóa hay các công trình di sản công nghiệp không còn sử dụng hoàn toàn có thể được "lột xác" để trở thành các tổ hợp nghệ thuật sôi động, tích hợp giữa không gian triển lãm, sân khấu biểu diễn, quán cà phê nghệ thuật và văn phòng làm việc chung cho giới nghệ sĩ. Mô hình này đã rất thành công trên thế giới (như Khu nghệ thuật 798 tại Bắc Kinh hay các tổ hợp tại London, Berlin) và giờ đây sẽ được chính thức bảo hộ và khuyến khích phát triển tại Việt Nam.

Một tổ hợp sáng tạo văn hóa sôi động được chuyển đổi công năng từ nhà máy cũ (ảnh minh họa)

Loạt siêu ưu đãi thuế và đất đai "trải thảm đỏ" đón nhà đầu tư

Để hiện thực hóa các mô hình đầy tham vọng này, Nhà nước đã thiết kế một gói chính sách ưu đãi vượt trội, chưa từng có tiền lệ trong lĩnh vực văn hóa.

Ưu đãi về đất đai và mặt bằng sản xuất

Theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị quyết 28/2026/QH16, các tổ chức, cá nhân đầu tư vào cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa sẽ được hưởng các chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất, kinh doanh phù hợp theo quy định tại Điều 7 của Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Điều này giúp giải quyết triệt để "điểm nghẽn" lớn nhất của các doanh nghiệp văn hóa hiện nay là thiếu không gian và mặt bằng hoạt động ổn định, dài hạn.

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân cực khủng

Đặc biệt, tại khoản 4 Điều 4 Nghị quyết 28/2026/QH16, các dự án đầu tư vào hạ tầng số, công nghệ cao cho văn hóa và các ngành trọng điểm (du lịch văn hóa, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, game giáo dục/lịch sử) sẽ được hưởng:

• Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong thời hạn 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động văn hóa.
• Miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế TNDN đối với khoản thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp vào doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa. Đây là cú hích cực lớn thu hút các quỹ đầu tư mạo hiểm và dòng vốn tư nhân rót vào các startup sáng tạo.
• Miễn thuế TNCN trong 02 năm và giảm 50% trong 04 năm tiếp theo đối với tiền lương, tiền công của các chuyên gia, nhà khoa học làm việc trong lĩnh vực này, giúp Việt Nam thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao từ khắp nơi trên thế giới.

Lời khuyên thiết thực cho doanh nghiệp và nhà sáng tạo Việt

Với việc các chính sách đặc thù này chính thức đi vào cuộc sống từ giữa năm 2026, các doanh nghiệp và nhà sáng tạo cần chủ động chuẩn bị để đón đầu làn sóng đầu tư mới:

1. Nghiên cứu kỹ các tiêu chuẩn pháp lý: Doanh nghiệp cần theo dõi sát các Nghị định hướng dẫn chi tiết của Chính phủ về quy mô diện tích (ví dụ đề xuất khu công nghiệp tối thiểu 5ha, cụm công nghiệp từ 2-5ha) để xây dựng phương án đầu tư phù hợp.
2. Tích hợp yếu tố công nghệ: Hãy chủ động chuyển đổi số, ứng dụng các công nghệ mới như AI, Blockchain, VR/AR vào sản phẩm văn hóa để tối ưu hóa quy trình sản xuất và đủ điều kiện hưởng các siêu ưu đãi về thuế.
3. Liên kết và hợp tác: Mô hình cụm liên kết ngành sẽ phát huy tối đa sức mạnh khi các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị (từ thiết kế, sản xuất đến phân phối) cùng ngồi lại và hoạt động trong một không gian chung.

Hành lang pháp lý đã mở, cơ hội đã rõ ràng. Sự hình thành của các khu công nghiệp sáng tạo văn hóa và tổ hợp nghệ thuật hứa hẹn sẽ đưa văn hóa Việt Nam không chỉ là niềm tự hào tinh thần, mà thực sự trở thành một trụ cột kinh tế vững chắc, cất cánh vươn tầm quốc tế trong kỷ nguyên mới.