Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc huy động trí tuệ của nhân dân vào công tác lập pháp là một yêu cầu tất yếu. Mới đây, Nghị định 78/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các quy định về việc lấy ý kiến, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để mọi cá nhân, tổ chức đều có thể tham gia vào quá trình "thai nghén" các văn bản luật.

Trách nhiệm công khai dự thảo của cơ quan soạn thảo

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 78/2025/NĐ-CP, cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản có trách nhiệm đăng tải dự thảo văn bản trên cổng thông tin điện tử của cơ quan mình. Đây là bước đi đầu tiên nhằm đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân, trừ các trường hợp nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước.

"Cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản có trách nhiệm đăng tải dự thảo, dự thảo văn bản trên cổng thông tin điện tử của cơ quan mình theo quy định của Luật và Nghị định này, trừ trường hợp nội dung văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi bí mật nhà nước."

Đối tượng và nội dung cần lấy ý kiến

Không chỉ dừng lại ở việc công khai, pháp luật còn yêu cầu các cơ quan phải chủ động tìm đến những đối tượng chịu tác động trực tiếp. Điều này giúp các chính sách khi ban hành không bị xa rời thực tiễn. Các đối tượng bao gồm:

• Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp đến nội dung điều chỉnh.
• Các chuyên gia, nhà khoa học có chuyên môn sâu về lĩnh vực dự thảo đề cập.
• Các tổ chức chính trị - xã hội đóng vai trò cầu nối giữa Nhà nước và nhân dân.

3 hình thức lấy ý kiến phổ biến theo quy định mới

Để tối ưu hóa việc thu thập đóng góp, Nghị định 78/2025/NĐ-CP xác định 3 hình thức chủ yếu:

1. Bằng văn bản: Gửi dự thảo trực tiếp đến các cơ quan, tổ chức để nhận phản hồi chính thức.
2. Thông qua hội nghị, phương tiện thông tin đại chúng: Tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo hoặc lấy ý kiến qua báo chí, truyền hình để tạo sự lan tỏa rộng rãi.
3. Đăng tải trên cổng thông tin điện tử: Hình thức này cho phép mọi công dân có thể đọc và gửi ý kiến phản hồi ngay trên môi trường mạng, phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay.

Giải trình và tiếp thu ý kiến - Bước ngoặt của sự minh bạch

Một điểm mới đáng chú ý là trách nhiệm giải trình của cơ quan soạn thảo. Sau khi thu thập ý kiến, cơ quan chủ trì phải tiến hành tổng hợp, đánh giá tính hợp lý và giải trình rõ ràng vì sao tiếp thu hoặc không tiếp thu các đóng góp đó. Điều này đảm bảo rằng mọi ý kiến của nhân dân đều được trân trọng và xem xét kỹ lưỡng trước khi văn bản được ban hành chính thức theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025.