Chính phủ vừa ban hành Nghị định 05/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường 2020. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng trong việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Phân cấp mạnh mẽ: UBND cấp tỉnh thẩm định dự án thay Bộ Tài nguyên và Môi trường

Điểm đáng chú ý nhất tại khoản 7 Điều 1 Nghị định 05/2025/NĐ-CP là việc bổ sung Điều 26a về phân cấp cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và cấp giấy phép môi trường (GPMT) đối với nhiều loại hình dự án vốn trước đây thuộc thẩm quyền của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Theo quy định mới, UBND cấp tỉnh sẽ thực hiện thẩm định ĐTM và cấp GPMT cho các dự án đầu tư công không thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ (trừ dự án xử lý chất thải), các dự án chăn nuôi, giết mổ gia súc quy mô lớn, và các dự án có yêu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp hoặc đất rừng đặc dụng.

"Phân cấp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường..." - Trích Điều 26a bổ sung tại Nghị định 05/2025/NĐ-CP.

Danh mục các dự án được phân cấp thẩm quyền theo quy định mới

Việc phân cấp này áp dụng cho các dự án nằm hoàn toàn trong địa giới hành chính của một tỉnh và không có nguồn tiếp nhận nước thải là nguồn nước mặt liên tỉnh. Cụ thể bao gồm:

• Dự án đầu tư công: Các dự án không thuộc thẩm quyền của Quốc hội hay Thủ tướng, trừ các dịch vụ tái chế và xử lý chất thải.
• Nông nghiệp và thực phẩm: Dự án chăn nuôi gia súc; cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm quy mô công nghiệp.
• Chuyển đổi mục đích sử dụng đất: Dự án yêu cầu chuyển đổi đất trồng lúa từ 02 vụ trở lên hoặc đất thuộc khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ.
• Hạ tầng công nghiệp: Dự án trong khu sản xuất, kinh doanh tập trung, cụm công nghiệp (có loại trừ một số trường hợp đặc thù như xử lý chất thải nguy hại hoặc nhập khẩu phế liệu).
• Năng lượng: Các dự án thủy điện không thuộc thẩm quyền quyết định của cấp Trung ương.

Trách nhiệm và điều kiện thực hiện của địa phương

Để đảm bảo việc phân cấp đi đôi với hiệu quả quản lý, Nghị định 05/2025/NĐ-CP yêu cầu UBND cấp tỉnh phải rà soát, chuẩn bị đầy đủ nguồn nhân lực và tài chính. Các địa phương phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước Bộ Tài nguyên và Môi trường về kết quả thẩm định và cấp phép.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng sửa đổi các quy định liên quan đến nội dung báo cáo đề xuất cấp GPMT (Điều 28), trình tự thủ tục cấp phép (Điều 29), và công tác vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải (Điều 31).

Nghị định 05/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 06/01/2025. Việc nắm vững các quy định mới này là vô cùng cần thiết đối với các chủ đầu tư để chủ động trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý về môi trường cho dự án của mình.