Thị trường trang thiết bị y tế đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với công tác khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, tình trạng lập lờ trong công khai giá, niêm yết mức giá chưa bao gồm thuế, phí hoặc mập mờ giữa giá máy móc và các gói dịch vụ bảo trì, linh kiện đi kèm từng gây không ít khó khăn cho các cơ sở y tế cũng như người tiêu dùng. Nhằm lập lại trật tự kỷ cương trong công tác quản lý giá, Bộ Y tế cùng các cơ quan chức năng đã liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo, yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh thiết bị y tế phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định niêm yết giá theo pháp luật.

1. Giá niêm yết thiết bị y tế bắt buộc phải bao gồm những gì?

Căn cứ theo quy định tại Điều 29 Luật Giá 2023 và các văn bản hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 85/2024/NĐ-CP hướng dẫn Luật Giá, mọi tổ chức và cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đều có nghĩa vụ niêm yết giá công khai.

Đối với mặt hàng đặc thù như trang thiết bị y tế, yêu cầu về niêm yết giá được thực hiện với các tiêu chuẩn khắt khe:

• Giá bán trọn gói đã gồm thuế, phí: Mức giá niêm yết phải là giá bán cuối cùng đến tay người mua, đã bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT), các loại thuế, phí và lệ phí khác (nếu có) theo quy định của pháp luật. Đơn vị kinh doanh tuyệt đối không được niêm yết giá chưa thuế để tạo cảm giác giá rẻ, sau đó thu thêm tiền ngoài mức đã công bố.
• Gắn liền với khối lượng, đơn vị tính cụ thể: Mức giá phải đi kèm với số lượng hoặc đơn vị tính rõ ràng (ví dụ: bộ, chiếc, máy, hệ thống, combo).
• Thể hiện đầy đủ thông tin nhận diện sản phẩm: Bảng niêm yết không chỉ đơn thuần ghi số tiền mà phải cung cấp toàn bộ thông số định danh để tránh gây nhầm lẫn cho người mua, bao gồm:
  • Tên thương mại và tên chủng loại thiết bị y tế;
  • Mã hiệu, model sản phẩm;
  • Tên hãng sản xuất, quốc gia xuất xứ;
  • Các thông số kỹ thuật cơ bản, tính năng và cấu hình tiêu chuẩn kèm theo.

2. Hình thức và địa điểm thực hiện niêm yết giá

Việc niêm yết giá phải đảm bảo nguyên tắc rõ ràng, dễ quan sát, dễ nhận biết đối với khách hàng và cơ quan thanh tra, kiểm tra. Các địa điểm và phương thức bắt buộc phải công khai giá bao gồm:

• Tại trụ sở doanh nghiệp, địa điểm kinh doanh, hệ thống cửa hàng, cơ sở bán lẻ thiết bị y tế;
• Khu vực phòng trưng bày sản phẩm (showroom), các gian hàng tại hội chợ, triển lãm chuyên ngành y tế;
• Trên website chính thức của doanh nghiệp, sàn giao dịch thương mại điện tử, ứng dụng bán hàng trực tuyến hoặc các nền tảng mạng xã hội có hoạt động giao dịch, giới thiệu sản phẩm;
• Trên hệ thống Cổng thông tin điện tử về quản lý trang thiết bị y tế theo quy định tại Nghị định 98/2021/NĐ-CP về quản lý trang thiết bị y tế (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 07/2023/NĐ-CP và Nghị định 04/2025/NĐ-CP).

Khi có bất kỳ sự thay đổi nào về mức giá bán, đơn vị kinh doanh phải cập nhật, điều chỉnh ngay thông tin niêm yết. Pháp luật nghiêm cấm hành vi bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ cao hơn mức giá đã niêm yết.

3. Quy tắc bắt buộc khi bán thiết bị y tế theo gói hoặc kèm dịch vụ

Trong ngành y tế, rất nhiều hệ thống máy móc được cung cấp kèm theo các dịch vụ phụ trợ phức tạp như chuyển giao công nghệ, đào tạo vận hành hay bảo trì định kỳ. Nhằm loại bỏ kẽ hở trục lợi, Bộ Y tế yêu cầu các doanh nghiệp khi chào bán thiết bị theo combo hoặc trọn gói phải thực hiện bóc tách minh bạch từng cấu phần:

1. Giá thiết bị đơn lẻ: Giá trị thực tế của phần cứng, máy móc chính.
2. Chi phí vận chuyển, bốc dỡ và bảo hiểm hàng hóa: Được xác định rõ ràng theo khoảng cách và phương thức giao nhận.
3. Chi phí lắp đặt, kiểm định, hiệu chuẩn ban đầu: Khoản phí để đưa thiết bị vào trạng thái sẵn sàng hoạt động an toàn theo quy chuẩn y tế.
4. Chi phí đào tạo, chuyển giao công nghệ: Hướng dẫn đội ngũ y bác sĩ, kỹ thuật viên làm chủ trang thiết bị.
5. Chi phí bảo hành mở rộng, bảo trì, bảo dưỡng định kỳ: Báo giá chi tiết cho từng giai đoạn sau thời hạn bảo hành tiêu chuẩn.
6. Chi phí vật tư tiêu hao, hóa chất đi kèm: Bảng giá cụ thể cho từng loại sinh phẩm, linh kiện thay thế định kỳ.

Việc phân tách rõ ràng từng hạng mục giúp bệnh viện, phòng khám và cơ quan quản lý dễ dàng thẩm định, đánh giá hiệu quả đầu tư, đồng thời ngăn chặn triệt để hành vi cài cắm chi phí ẩn vào hợp đồng mua bán thiết bị y tế.

4. Chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm niêm yết giá

Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm về niêm yết giá thiết bị y tế sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định tại Nghị định 87/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý giá (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 114/2026/NĐ-CP), cụ thể:

Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ tại địa điểm phải niêm yết giá theo quy định của pháp luật hoặc niêm yết giá không rõ ràng gây nhầm lẫn cho khách hàng; phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi bán cao hơn giá niêm yết đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục bình ổn giá, hàng hóa thuộc diện kê khai giá.

(Lưu ý: Mức phạt tiền nêu trên áp dụng đối với cá nhân; đối với tổ chức vi phạm, mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân).

Bên cạnh hình thức phạt tiền, cơ sở vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc trả lại cho khách hàng số tiền đã thu cao hơn giá niêm yết, trường hợp không xác định được khách hàng thì nộp toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp vào ngân sách nhà nước.

Tóm lại, việc tuân thủ quy chuẩn niêm yết giá thiết bị y tế không chỉ là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mà còn là thước đo uy tín, đạo đức nghề nghiệp của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cộng đồng.