Từ ngày 01/7/2026, lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ tại Việt Nam sẽ chứng kiến những thay đổi đáng kể với sự ra đời của Nghị định 236/2026/NĐ-CP. Văn bản pháp lý này không chỉ sửa đổi, bổ sung nhiều quy định hiện hành mà còn mở ra kỷ nguyên mới cho việc quản lý phương tiện giao thông thông minh. Đặc biệt, một số quy định về cơ sở dữ liệu và thủ tục đối với xe cơ giới nước ngoài sẽ có hiệu lực muộn hơn, từ ngày 01/7/2027, cho thấy lộ trình chuyển đổi có tính toán và chuẩn bị kỹ lưỡng.

1. Rút ngắn thời gian và mở rộng kênh nộp hồ sơ cấp phép xe ưu tiên: Bước tiến về thủ tục hành chính

Một trong những điểm nổi bật nhất của Nghị định 236/2026/NĐ-CP là việc rút ngắn đáng kể thời gian cấp mới, cấp lại giấy phép sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên. Cụ thể, thời gian giải quyết thủ tục đã được giảm từ 02 ngày làm việc xuống còn vỏn vẹn 01 ngày làm việc. Điều này thể hiện nỗ lực của Chính phủ trong việc cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cơ quan, tổ chức có xe ưu tiên hoạt động.

Không chỉ vậy, Nghị định còn bổ sung thêm hình thức nộp hồ sơ trực tuyến qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Đây là một bước đi chiến lược, tận dụng công nghệ số để hiện đại hóa quy trình, giúp người dân và doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, công sức. Trước đây, theo khoản 1, khoản 2 Điều 21 Nghị định 151/2024/NĐ-CP, thời hạn giải quyết là 02 ngày làm việc và chưa có quy định tiếp nhận hồ sơ qua VNeID, cho thấy sự thay đổi này là một cải tiến đáng giá.

2. Giấy phép điện tử cho xe ưu tiên: Hướng tới quản lý số hóa

Một điểm mới quan trọng khác là việc Nghị định 236/2026/NĐ-CP quy định giấy phép sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên sẽ được cấp dưới cả bản giấy và bản điện tử. Điều này đánh dấu một bước tiến lớn trong việc số hóa các loại giấy tờ hành chính, phù hợp với xu thế phát triển của Chính phủ điện tử. Trước đây, khoản 1 Điều 22 Nghị định 151/2024/NĐ-CP chỉ quy định về giấy phép theo mẫu mà chưa xác định rõ hình thức điện tử.

Bên cạnh đó, Nghị định vẫn tiếp tục duy trì quy định về hiệu lực của giấy phép cấp cho xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp. Theo đó, giấy phép này sẽ hết hiệu lực ngay sau khi kết thúc tình trạng khẩn cấp. Quy định này nhằm đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với thực tiễn, tránh lạm dụng quyền ưu tiên khi không còn cần thiết.

3. Đơn giản hóa hồ sơ và quy trình cấp phép phương tiện giao thông thông minh

3.1. Giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho xe ưu tiên

Nghị định 236/2026/NĐ-CP cũng tập trung vào việc đơn giản hóa thành phần hồ sơ đề nghị cấp giấy phép sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên. Theo đó, trong trường hợp các tài liệu chứng minh đã được kết nối, chia sẻ qua cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ quan, tổ chức sẽ không phải nộp lại các tài liệu này. Đồng thời, Nghị định chấp nhận bản điện tử của văn bản đề nghị cấp mới, cấp lại. Điều này giúp giảm thiểu đáng kể gánh nặng giấy tờ, thúc đẩy việc liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.

So với khoản 1 và khoản 3 Điều 20 Nghị định 151/2024/NĐ-CP, hồ sơ chủ yếu là bản giấy và chưa quy định rõ việc sử dụng bản điện tử trong thực hiện thủ tục hành chính, cho thấy sự thay đổi này là một bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính.

3.2. Quy định riêng cho phương tiện giao thông thông minh: Đón đầu xu thế công nghệ

Điểm đặc biệt và mang tính chiến lược của Nghị định 236/2026/NĐ-CP là việc bổ sung quy định riêng về trình tự, thủ tục cấp phép hoạt động đối với phương tiện giao thông thông minh. Các quy định này bao gồm cấp mới, đổi, cấp lại và thu hồi giấy phép, đồng thời quy định cụ thể thời hạn giải quyết, hình thức nộp hồ sơ và trách nhiệm của cơ quan cấp phép. Điều này cho thấy tầm nhìn của nhà nước trong việc quản lý và tạo hành lang pháp lý cho sự phát triển của các công nghệ giao thông tiên tiến.

Trước đây, Điều 25 Nghị định 151/2024/NĐ-CP chỉ quy định chung về hồ sơ, trình tự, thẩm quyền cấp phép, chưa tách thành một điều riêng về thủ tục hành chính cho phương tiện giao thông thông minh. Hơn nữa, khoản 2, khoản 4 và điểm d khoản 5 Điều 25 cũng được sửa đổi để phù hợp với quy trình mới theo Điều 11 Nghị định 236/2026/NĐ-CP. Điều này cho thấy sự điều chỉnh toàn diện và đồng bộ của hệ thống pháp luật để thích ứng với sự phát triển của công nghệ.

4. Tác động và ý nghĩa của Nghị định 236/2026/NĐ-CP

Những thay đổi mà Nghị định 236/2026/NĐ-CP mang lại có ý nghĩa sâu rộng đối với công tác quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Việc rút ngắn thời gian, đơn giản hóa thủ tục và áp dụng công nghệ số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hành chính mà còn tạo môi trường pháp lý minh bạch, thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân. Đặc biệt, việc có quy định riêng cho phương tiện giao thông thông minh là một bước đi tiên phong, thể hiện sự chủ động của Việt Nam trong việc hội nhập và phát triển công nghệ giao thông hiện đại.

Tuy nhiên, để các quy định này thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả tối đa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc triển khai, hướng dẫn và tuyên truyền. Đồng thời, việc đầu tư vào hạ tầng công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo quá trình chuyển đổi số diễn ra suôn sẻ và bền vững.

Với những cải cách toàn diện này, Nghị định 236/2026/NĐ-CP hứa hẹn sẽ góp phần xây dựng một hệ thống giao thông đường bộ an toàn, hiện đại và hiệu quả hơn tại Việt Nam trong những năm tới.