Trong bối cảnh cải cách hành chính đang trở thành trọng tâm của Chính phủ, việc người dân vẫn phải xếp hàng dài chờ đợi để xin một tấm "giấy thông hành" mang tên Phiếu lý lịch tư pháp đã trở thành một rào cản không đáng có. Thực trạng nhiều doanh nghiệp, tổ chức lạm dụng yêu cầu này khi tuyển dụng lao động không chỉ gây lãng phí thời gian, tiền bạc mà còn tạo áp lực lớn lên các cơ quan tư pháp.

Gánh nặng từ những tấm "giấy thông hành" không cần thiết

Theo quy định của Luật Lý lịch tư pháp 2009, Phiếu lý lịch tư pháp là văn bản do cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp cấp có giá trị chứng minh cá nhân có hay không có án tích. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy một bộ phận không nhỏ các tổ chức, doanh nghiệp đang hiểu sai hoặc cố tình lạm dụng quy định này.

Nhiều vị trí công việc đơn giản, không đòi hỏi khắt khe về tiêu chuẩn đạo đức hay pháp lý vẫn yêu cầu ứng viên phải nộp Phiếu lý lịch tư pháp. Điều này vô hình trung đã biến một thủ tục hành chính mang tính xác nhận trở thành một loại "giấy phép con" gây khó khăn cho người lao động trong quá trình tìm kiếm việc làm.

Chỉ thị 23/CT-TTg: Mệnh lệnh từ Chính phủ

Để kịp thời chấn chỉnh tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 23/CT-TTg về việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính cấp Phiếu lý lịch tư pháp. Thủ tướng yêu cầu:

"Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tuân thủ đúng quyền yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp; có các giải pháp hiệu quả và tiến tới chấm dứt yêu cầu người dân nộp Phiếu lý lịch tư pháp không đúng quy định."

Đặc biệt, Chính phủ nhấn mạnh việc tăng cường tuyên truyền để các doanh nghiệp hiểu rõ bản chất của Phiếu lý lịch tư pháp, tránh tình trạng yêu cầu tràn lan, gây phiền hà cho người dân và làm quá tải hệ thống dịch vụ công.

Giải pháp công nghệ và phân cấp mạnh mẽ

Một trong những điểm sáng của Chỉ thị 23/CT-TTg là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giải quyết thủ tục hành chính. Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Công an nghiên cứu, xây dựng giải pháp triển khai thí điểm cấp Phiếu lý lịch tư pháp trên ứng dụng VNeID. Đây được xem là bước đột phá giúp người dân có thể ngồi tại nhà thực hiện thủ tục, giảm thiểu tối đa thời gian và chi phí đi lại.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng xem xét thí điểm phân cấp việc cấp Phiếu lý lịch tư pháp cho Phòng Tư pháp thuộc UBND cấp huyện tại Hà Nội và Nghệ An. Việc đưa thủ tục về gần dân hơn sẽ giúp tăng tính chủ động, chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương, đồng thời giảm áp lực cho các Sở Tư pháp tỉnh, thành phố.

Lời khuyên cho người lao động và doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp, việc tối giản hóa quy trình tuyển dụng không chỉ giúp thu hút nhân tài mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp và tuân thủ pháp luật. Thay vì yêu cầu Phiếu lý lịch tư pháp một cách máy móc, doanh nghiệp có thể sử dụng các hình thức cam kết hoặc xác minh khác phù hợp với tính chất công việc.

Đối với người lao động, cần nắm vững quyền lợi của mình theo quy định tại Luật Lý lịch tư pháp 2009 và các văn bản hướng dẫn. Khi gặp tình trạng bị yêu cầu nộp giấy tờ không đúng quy định, người dân có thể phản ánh qua các đường dây nóng hoặc cổng dịch vụ công để được bảo vệ quyền lợi chính đáng.