An cư mới lạc nghiệp - đây luôn là mong mỏi lớn nhất của hàng triệu hộ gia đình sinh sống tại khu vực vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Nhằm giúp bà con ổn định đời sống và vươn lên thoát nghèo bền vững, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã ban hành Thông tư 02/2026/TT-BDTTG (chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 04/06/2026). Một trong những điểm mới mang tính đột phá và ấm lòng người dân chính là cơ chế "hỗ trợ kép": Hộ gia đình thuộc diện được hỗ trợ đất ở sẽ đồng thời được xem xét hỗ trợ xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở.

Chính sách hỗ trợ kép: Được hỗ trợ đất ở là được hỗ trợ nhà ở?

Trớ trêu thay, trong nhiều năm qua, không ít hộ nghèo vùng dân tộc thiểu số khi được cấp đất ở lại tiếp tục đối mặt với khó khăn chồng chất vì không có vốn để cất nhà. Ngôi nhà tạm bợ, xiêu quẹo trên mảnh đất mới vẫn không thể giúp họ chống chọi lại mùa đông giá lạnh hay thiên tai lũ quét.

Tháo gỡ triệt để nút thắt này, tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 02/2026/TT-BDTTG đã khẳng định nguyên tắc đồng bộ và thống nhất:

"Hộ được hỗ trợ đất ở thì đồng thời được hỗ trợ nhà ở theo quy định tại Điều 5 của Thông tư này."

Quy định này bảo đảm rằng khi chính quyền địa phương hoàn thành việc bàn giao đất ở hợp pháp cho người dân, các phương án hỗ trợ kinh phí xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở cũng sẽ được kích hoạt song song, tránh tình trạng "đất chờ nhà" hay "có đất nhưng đành bỏ trống".

Ai thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ đất ở đặc thù?

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 02/2026/TT-BDTTG, việc giải quyết tình trạng thiếu đất ở áp dụng đối với các hộ gia đình chưa có đất ở, thiếu đất ở so với hạn mức quy định của địa phương, hoặc từng được hỗ trợ đất ở trước ngày 31/5/2021 nhưng đến nay phát sinh biến động dẫn đến không còn đất ở. Cụ thể gồm các nhóm đối tượng sau:

• Hộ đồng bào dân tộc thiểu số: Sinh sống tại các địa bàn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được phân định theo quy định tại Nghị định 272/2025/NĐ-CP.
• Hộ dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn: Hộ thuộc các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn hoặc có khó khăn đặc thù theo danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
• Hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo: Bao gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo trong thời hạn 36 tháng kể từ thời điểm có quyết định công nhận thoát nghèo của cấp có thẩm quyền.
• Hộ tại vùng nguy hiểm, biên giới: Hộ gia đình đang sinh sống tại khu vực biên giới, vùng có nguy cơ thiên tai, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét hoặc khu vực thiếu an toàn về đất ở cần phải di dời khẩn cấp.
• Hộ người Kinh tại vùng đặc biệt khó khăn: Hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo là người dân tộc Kinh sinh sống tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Điều kiện nhận hỗ trợ nhà ở và tiêu chuẩn chất lượng công trình

Khi đã xác định thuộc diện được hỗ trợ đất ở (hoặc đối tượng thiếu nhà ở), tại Điều 5 Thông tư 02/2026/TT-BDTTG quy định chi tiết điều kiện để người dân được thụ hưởng chính sách nhà ở. Theo đó, việc hỗ trợ nhà ở được áp dụng với các trường hợp:

• Hộ gia đình chưa có nhà ở riêng biệt;
• Hộ gia đình đang sống trong nhà ở bị dột nát, hư hỏng nặng, nguy cơ sụp đổ cao;
• Hộ gia đình đã từng nhận hỗ trợ nhà ở từ các chương trình trước đây nhưng hiện tại nhà ở đã hư hỏng, dột nát không thể tiếp tục sử dụng hoặc do thiên tai làm hư hỏng hoàn toàn.

Về quy chuẩn hình thức và chất lượng, Nhà nước hỗ trợ đầu tư xây dựng mới 01 căn nhà theo đúng phong tục, tập quán tốt đẹp của từng dân tộc và đặc thù địa phương. Căn nhà mới phải đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn "3 cứng" (nền cứng, khung - tường cứng, mái cứng) do cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng hướng dẫn. Trường hợp nhà đã có sẵn nhưng xuống cấp, nguồn ngân sách sẽ hỗ trợ kinh phí để sửa chữa, gia cố vững chắc.

Nguồn vốn thực hiện được huy động và phân bổ ra sao?

Để đảm bảo chính sách đi vào cuộc sống một cách thực chất và không bị đứt gãy nguồn lực, kinh phí giải quyết đất ở và nhà ở được cân đối từ ngân sách Nhà nước thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030).

Cụ thể, nguồn vốn hỗ trợ đất ở được bố trí linh hoạt:

• Hình thức tập trung: Sử dụng nguồn vốn đầu tư công thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia để hạ tầng mặt bằng, giao thông, điện nước tại các khu tái định cư tập trung.
• Hình thức xen ghép: Sử dụng kinh phí sự nghiệp thường xuyên để hỗ trợ trực tiếp cho các hộ gia đình tự tìm chuyển nhượng hoặc bố trí đất ở xen ghép trong cộng đồng dân cư hiện hữu.

Việc triển khai đồng bộ Thông tư 02/2026/TT-BDTTG không chỉ giúp hàng chục nghìn hộ đồng bào dân tộc thiểu số hiện thực hóa ước mơ an cư, mà còn là đòn bẩy quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ biên cương Tổ quốc và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.