Sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong chính sách dân số đối với Đảng viên

Trong nhiều thập kỷ qua, việc Đảng viên sinh con thứ 3 luôn là một vấn đề nhạy cảm và đi kèm với những hình thức kỷ luật nghiêm khắc. Tuy nhiên, bám sát tinh thần Nghị quyết của Trung ương về chiến lược dân số trong tình hình mới, các quy định về kỷ luật Đảng đã có những điều chỉnh quan trọng. Đặc biệt, tính đến thời điểm tháng 07/2025, các văn bản hướng dẫn mới nhất đã chính thức nới lỏng quy định này, tạo điều kiện cho Đảng viên thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách phù hợp hơn với thực tiễn xã hội.

1. Đảng viên sinh con thứ 3 chính thức không còn bị kỷ luật từ 20/03/2025

Đây là nội dung quan trọng nhất được quy định tại Hướng dẫn 15-HD/UBKTTW năm 2025 do Ủy ban Kiểm tra Trung ương ban hành. Văn bản này đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Hướng dẫn 05-HD/UBKTTW năm 2022.

Cụ thể, tại khoản 8 mục III của Hướng dẫn 15-HD/UBKTTW đã nêu rõ:

"Không xem xét xử lý đối với hành vi quy định tại khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh 08/2008/PL-UBTVQH12 ngày 27 tháng 12 năm 2008 sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh dân số 2003: 'Sinh một hoặc hai con, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định'."

Như vậy, kể từ ngày 20/03/2025, Đảng viên sinh con thứ 3 trở lên sẽ không còn bị xem xét xử lý kỷ luật theo các quy định về vi phạm chính sách dân số. Đây là một sự thay đổi lớn so với Quy định 69-QĐ/TW năm 2022 trước đây.

2. Pháp lệnh Dân số sửa đổi 2025 và quyền tự quyết của mỗi cặp vợ chồng

Tiếp nối tinh thần đổi mới, ngày 03/06/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 Pháp lệnh Dân số 2025. Văn bản này đã chính thức thay thế Pháp lệnh số 08/2008/PL-UBTVQH12.

Theo đó, quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc thực hiện cuộc vận động dân số và kế hoạch hóa gia đình đã được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, không còn ấn định cứng nhắc số lượng con mà tập trung vào việc nuôi dạy con tốt và đảm bảo chất lượng dân số. Điều này tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để các tổ chức Đảng không còn áp dụng các hình thức kỷ luật như khiển trách, cảnh cáo hay cách chức đối với Đảng viên sinh con thứ 3.

3. Sinh con thứ 3 có bị xử phạt vi phạm hành chính không?

Nhiều Đảng viên lo lắng rằng dù không bị kỷ luật Đảng thì liệu có bị xử phạt hành chính hay không. Câu trả lời là KHÔNG. Hiện nay, Nghị định 117/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (đã được sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP) hoàn toàn không có quy định về việc xử phạt đối với hành vi sinh con thứ 3 trở lên.

Các quy định cũ tại Nghị định 114/2006/NĐ-CP trước đây vốn cho phép xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức hoặc xử lý theo hương ước, quy ước đối với người dân sinh con thứ 3 đã hết hiệu lực từ lâu và không được đưa vào các văn bản thay thế. Do đó, Đảng viên có thể hoàn toàn yên tâm về mặt pháp lý hành chính khi sinh thêm con.

4. Những lưu ý quan trọng dành cho Đảng viên

Mặc dù việc sinh con thứ 3 không còn bị kỷ luật, Đảng viên vẫn cần lưu ý một số điểm sau để đảm bảo tính gương mẫu:

• Trách nhiệm nêu gương: Đảng viên cần cân nhắc điều kiện kinh tế, sức khỏe và khả năng nuôi dạy con cái để đảm bảo trẻ em được phát triển toàn diện, tránh gây gánh nặng cho gia đình và xã hội.
• Kê khai lý lịch: Khi sinh thêm con, Đảng viên vẫn phải thực hiện việc kê khai bổ sung vào hồ sơ Đảng viên theo đúng quy định về quản lý hồ sơ của Ban Tổ chức Trung ương.
• Thực hiện chính sách địa phương: Dù không bị phạt hành chính, Đảng viên vẫn nên tham khảo các quy ước, hương ước tại nơi cư trú (nếu có) để đảm bảo sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư.

Tóm lại, với những thay đổi quan trọng trong Hướng dẫn 15-HD/UBKTTW năm 2025, rào cản về mặt kỷ luật đối với Đảng viên sinh con thứ 3 đã chính thức được gỡ bỏ. Đây là minh chứng cho sự linh hoạt và nhân văn trong công tác xây dựng Đảng, phù hợp với nguyện vọng chính đáng của đông đảo quần chúng nhân dân và Đảng viên.