Trong lộ trình tinh gọn bộ máy và sắp xếp các đơn vị hành chính, việc bỏ cấp huyện hoặc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp huyện đang đặt ra nhiều câu hỏi cho người dân về việc thực hiện các thủ tục hành chính, đặc biệt là trong lĩnh vực đất đai vốn phức tạp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý, việc thay đổi này chủ yếu tác động đến thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà nước, trong khi quy trình và quyền lợi của người dân vẫn được đảm bảo theo quy định của pháp luật.

1. Thay đổi thẩm quyền giải quyết 21 thủ tục đất đai trọng yếu

Theo tinh thần của các văn bản hướng dẫn mới nhất, điển hình là Quyết định 629/QĐ-BNNMT 2025, khi thực hiện bỏ cấp huyện, các thủ tục hành chính về đất đai trước đây thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện sẽ được chuyển giao cho các cơ quan thay thế. Điều này nhằm đảm bảo tính liên tục và không gây gián đoạn trong việc phục vụ nhân dân.

Cụ thể, có 21 thủ tục đất đai sẽ có sự thay đổi về cơ quan tiếp nhận và giải quyết, bao gồm các nhóm thủ tục chính như:

• Giao đất, cho thuê đất và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất cho cá nhân.
• Đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và cấp Giấy chứng nhận (Sổ đỏ) lần đầu.
• Xác định lại diện tích đất ở, đính chính hoặc cấp lại Giấy chứng nhận do bị mất.
• Gia hạn sử dụng đất và giải quyết tranh chấp đất đai.

Người dân cần lưu ý rằng, dù cơ quan ký quyết định có thể thay đổi, nhưng các căn cứ pháp lý cốt lõi vẫn dựa trên Luật Đất đai 2024. Việc thực hiện các thủ tục này sẽ được chuyển giao cho Văn phòng đăng ký đất đai, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai hoặc UBND cấp xã tùy theo từng trường hợp cụ thể.

2. Sáp nhập Văn phòng đăng ký đất đai: Người dân nộp hồ sơ ở đâu?

Một trong những thay đổi rõ rệt nhất khi bỏ cấp huyện hoặc sáp nhập địa giới hành chính là việc tối ưu hóa các Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai. Theo quy định tại Điều 13 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, các chi nhánh này thực hiện chức năng đăng ký, cấp giấy chứng nhận tại cấp huyện hoặc theo khu vực liên huyện.

Ví dụ điển hình tại Hà Nội, việc sáp nhập các chi nhánh tại quận Hoàng Mai và Hai Bà Trưng về một đầu mối tại Trung tâm Phục vụ hành chính công đã cho thấy xu hướng tập trung hóa. Điều này giúp người dân không phải đi lại nhiều nơi, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong quá trình xử lý hồ sơ. Bản chất của các thủ tục như sang tên sổ đỏ, đăng ký biến động vẫn giữ nguyên, chỉ có địa điểm nộp hồ sơ được quy hoạch lại để thuận tiện hơn cho công tác quản lý số hóa.

3. Tác động đến bảng giá đất và thị trường bất động sản

Việc thay đổi địa giới hành chính luôn đi kèm với những biến động về giá trị đất đai. Căn cứ Điều 159 Luật Đất đai 2024, bảng giá đất được xác định dựa trên vị trí, hạ tầng và quy hoạch. Khi một khu vực được nâng cấp hoặc sáp nhập vào các trung tâm đô thị lớn, giá đất thường có xu hướng tăng mạnh do kỳ vọng về đầu tư hạ tầng.

"Bảng giá đất được áp dụng cho các trường hợp tính tiền sử dụng đất, thuế sử dụng đất và phí, lệ phí trong quản lý, sử dụng đất đai. Khi có sự thay đổi về địa giới hành chính, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm điều chỉnh bảng giá đất cho phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương."

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo về hiện tượng "sốt đất ảo" ăn theo thông tin quy hoạch. Người dân và nhà đầu tư cần tỉnh táo, tra cứu thông tin pháp lý chính thống để tránh các rủi ro không đáng có. Việc bỏ cấp huyện là một bước tiến trong cải cách hành chính, giúp tinh gọn bộ máy nhưng đòi hỏi hệ thống dữ liệu đất đai phải được cập nhật đồng bộ và chính xác.

Tóm lại, việc bỏ cấp huyện không làm khó người dân trong các thủ tục đất đai. Ngược lại, với sự hỗ trợ của công nghệ và việc tập trung hóa các cơ quan đăng ký, quy trình thực hiện hứa hẹn sẽ trở nên nhanh chóng và chuyên nghiệp hơn trong tương lai.