Việc thuê người giúp việc gia đình để hỗ trợ công việc nội trợ, chăm sóc con cái đã trở thành nhu cầu thiết yếu của nhiều gia đình tại Việt Nam. Tuy nhiên, một thực trạng khá phổ biến là các chủ nhà thường yêu cầu giữ bản chính các loại giấy tờ tùy thân của người giúp việc như Chứng minh nhân dân (CMND), hộ khẩu... với mục đích 'làm tin' hoặc ngăn chặn việc người lao động tự ý nghỉ việc. Thế nhưng, ít ai biết rằng hành vi này vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật và có thể dẫn đến những mức phạt hành chính rất nặng.

Hành vi giữ giấy tờ tùy thân của người giúp việc bị xử phạt ra sao?

Theo quy định tại Nghị định 88/2015/NĐ-CP (văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 95/2013/NĐ-CP), mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với người sử dụng lao động có hành vi giữ bản chính giấy tờ tùy thân của người giúp việc gia đình.

Đây là một mức phạt rất cao, nhằm bảo vệ quyền nhân thân của người lao động. Pháp luật quy định rõ ràng rằng người sử dụng lao động chỉ có quyền kiểm tra và lưu giữ bản sao có chứng thực, thay vì chiếm giữ bản chính của các loại giấy tờ này. Ngoài việc phải nộp phạt, chủ nhà còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc phải trả lại ngay bản chính giấy tờ tùy thân cho người giúp việc.

Nghĩa vụ ký kết hợp đồng lao động và các chế độ đi kèm

Bên cạnh vấn đề giấy tờ, Bộ luật Lao động 2012 và Nghị định 27/2014/NĐ-CP cũng quy định chặt chẽ về quan hệ lao động giữa chủ nhà và người giúp việc. Cụ thể:

• Hợp đồng lao động: Phải được ký kết bằng văn bản. Nếu không thực hiện, chủ nhà có thể bị phạt cảnh cáo.
• Tiền tàu xe: Khi người giúp việc thôi việc để về nơi cư trú, chủ nhà có trách nhiệm chi trả tiền tàu xe đi đường, trừ trường hợp người giúp việc tự ý chấm dứt hợp đồng trước thời hạn trái luật.
• Thời giờ nghỉ ngơi: Người giúp việc phải được đảm bảo thời gian nghỉ ngơi ít nhất 8 giờ mỗi ngày, trong đó có 6 giờ liên tục.

Lời khuyên pháp lý dành cho các gia đình thuê người giúp việc

Để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, các gia đình nên thực hiện các bước sau:

1. Lập hợp đồng rõ ràng: Ghi rõ quyền lợi, nghĩa vụ, mức lương và thời gian làm việc. Điều này bảo vệ cả chủ nhà lẫn người lao động khi có tranh chấp xảy ra.
2. Chỉ giữ bản sao giấy tờ: Hãy yêu cầu người giúp việc cung cấp bản sao CMND/CCCD có công chứng để lưu hồ sơ. Tuyệt đối không giữ bản chính.
3. Đăng ký tạm trú: Chủ nhà có nghĩa vụ hỗ trợ hoặc thực hiện đăng ký tạm trú cho người giúp việc tại cơ quan công an địa phương theo quy định về cư trú.

Việc tuân thủ pháp luật không chỉ giúp gia chủ tránh được các khoản phạt nặng mà còn xây dựng một mối quan hệ lao động văn minh, bền vững, giúp người giúp việc yên tâm cống hiến và gắn bó lâu dài với gia đình.