Kinh doanh thức ăn đường phố từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống đô thị tại Việt Nam. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là những nỗi lo thường trực về vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo số liệu thống kê năm 2017, cả nước đã ghi nhận tới 139 vụ ngộ độc thực phẩm, khiến hơn 3.800 người mắc bệnh và cướp đi sinh mạng của hơn 20 người. Một phần không nhỏ trong số các vụ việc này có nguồn gốc từ các quầy hàng vỉa hè không đảm bảo điều kiện vệ sinh.

Để siết chặt quản lý và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, Chính phủ đã ban hành Nghị định 178/2013/NĐ-CP quy định chi tiết các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm an toàn thực phẩm. Đặc biệt, các hộ kinh doanh cá thể, người bán hàng rong cần lưu ý những quy định cụ thể tại Điều 22 của Nghị định này.

Điều kiện bắt buộc khi kinh doanh thức ăn đường phố

Theo quy định tại Thông tư 30/2012/TT-BYT, người kinh doanh thức ăn đường phố phải đảm bảo các tiêu chuẩn tối thiểu về địa điểm, dụng cụ và nguồn nước. Việc vi phạm các tiêu chuẩn này không chỉ gây nguy hiểm cho thực khách mà còn khiến người kinh doanh đối mặt với những án phạt hành chính nghiêm khắc.

1. Nhóm lỗi về cơ sở vật chất và vệ sinh cá nhân

Đây là những lỗi phổ biến nhất mà các đoàn thanh tra thường xuyên phát hiện tại các quầy hàng vỉa hè. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 22 Nghị định 178/2013/NĐ-CP, mức phạt Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng sẽ được áp dụng cho các hành vi:

• Bày bán thức ăn không có bàn, giá, kệ hoặc phương tiện bảo đảm an toàn thực phẩm.
• Không có dụng cụ che nắng, mưa, bụi bẩn, ngăn chặn côn trùng và động vật gây hại (như ruồi, gián, chuột).
• Sử dụng nơi bày bán không cách biệt với nguồn gây độc hại hoặc nguồn gây ô nhiễm (như cống rãnh, bãi rác).
• Dùng tay tiếp xúc trực tiếp với thức ăn: Đây là lỗi cực kỳ phổ biến nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn rất cao.

2. Nhóm lỗi về nguyên liệu, phụ gia và nguồn nước

Nghiêm trọng hơn các lỗi về hình thức, việc sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc có thể gây ra những hậu quả tức thì cho sức khỏe. Khoản 2 Điều 22 quy định mức phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với các hành vi:

• Sử dụng nước không đạt quy chuẩn kỹ thuật để chế biến hoặc kinh doanh thực phẩm.
• Sử dụng nguyên liệu, phụ gia thực phẩm không có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng hoặc đã hết hạn sử dụng.
• Sử dụng bao gói, túi nilon chứa đựng thức ăn không bảo đảm an toàn thực phẩm (ví dụ dùng nhựa tái chế độc hại).

Trích dẫn Điều 22 Nghị định 178/2013/NĐ-CP:
"2. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Sử dụng nước không đạt quy chuẩn kỹ thuật để chế biến, kinh doanh thực phẩm;
b) Sử dụng nguyên liệu để chế biến thức ăn không có nguồn gốc, xuất xứ; hết hạn sử dụng, không bảo đảm an toàn..."

Hậu quả pháp lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm

Trong trường hợp việc kinh doanh không đảm bảo an toàn dẫn đến hậu quả nghiêm trọng là ngộ độc thực phẩm, mức phạt tiền sẽ tăng lên từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 22.

Tuy nhiên, số tiền phạt chưa phải là tất cả. Người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả rất tốn kém:

• Buộc tiêu hủy toàn bộ nguyên liệu, thực phẩm vi phạm.
• Đặc biệt: Phải chịu mọi chi phí cho việc xử lý ngộ độc thực phẩm, bao gồm cả chi phí khám và điều trị cho những người bị ngộ độc.

Kinh doanh thức ăn đường phố là một nghề mưu sinh chính đáng, nhưng trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng phải luôn được đặt lên hàng đầu. Việc tuân thủ đúng các quy định tại Luật an toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn không chỉ giúp người kinh doanh tránh được những án phạt nặng nề mà còn là cách bền vững nhất để giữ chân khách hàng và phát triển kinh doanh.