Mô hình kinh doanh đa cấp đang đứng trước những thay đổi lớn về mặt pháp lý (ảnh minh họa)

Ngày 14/05/2014, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 42/2014/NĐ-CP về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm chấn chỉnh thị trường vốn có nhiều biến tướng phức tạp trong thời gian qua, thay thế cho Nghị định 110/2005/NĐ-CP đã không còn phù hợp với thực tiễn.

Nâng cao rào cản gia nhập thị trường: Vốn pháp định 10 tỷ đồng

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 7 và Điều 8 của Nghị định này chính là quy định về vốn pháp định. Theo đó, tổ chức muốn đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp phải có vốn pháp định tối thiểu là 10 tỷ đồng. Đây là một con số đáng kể so với các quy định trước đây, nhằm đảm bảo năng lực tài chính và sự cam kết dài hạn của doanh nghiệp khi tham gia vào mô hình kinh doanh này.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phải thực hiện ký quỹ tại một ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam. Khoản tiền ký quỹ này không chỉ là điều kiện để được cấp phép mà còn là công cụ để cơ quan quản lý nhà nước đảm bảo việc giải quyết các quyền lợi của người tham gia trong trường hợp doanh nghiệp gặp sự cố hoặc chấm dứt hoạt động.

Những "lằn ranh đỏ" nghiêm cấm trong hoạt động đa cấp

Để bảo vệ người dân trước các mô hình biến tướng, Điều 5 Nghị định 42/2014/NĐ-CP đã liệt kê chi tiết các hành vi bị nghiêm cấm. Cụ thể, doanh nghiệp bán hàng đa cấp không được phép:

• Yêu cầu người tham gia phải đặt cọc hoặc đóng một khoản tiền nhất định dưới bất kỳ hình thức nào để được quyền tham gia mạng lưới.
• Yêu cầu người tham gia phải mua một số lượng hàng hóa nhất định để được quyền tham gia.
• Cho người tham gia nhận hoa hồng, tiền thưởng từ việc dụ dỗ người khác tham gia (thay vì dựa trên doanh số bán hàng thực tế).
• Kinh doanh theo mô hình kim tự tháp - một hình thức lừa đảo tài chính núp bóng đa cấp.

Các quy định mới giúp minh bạch hóa thị trường bán hàng đa cấp tại Việt Nam (ảnh minh họa)

Đặc biệt, Nghị định cũng cấm doanh nghiệp duy trì nhiều hơn 01 vị trí kinh doanh, mã số kinh doanh đối với cùng một người tham gia. Điều này nhằm ngăn chặn tình trạng ảo hóa mạng lưới để trục lợi chính sách trả thưởng.

Quy định về tạm ngừng hoạt động và trách nhiệm thông báo

Nhằm tạo điều kiện linh hoạt cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo sự giám sát, Điều 15 của Nghị định cho phép doanh nghiệp được tạm ngừng hoạt động trong thời gian không quá 12 tháng liên tục. Tuy nhiên, quy trình này phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước sau:

"Trong thời hạn 30 ngày làm việc trước khi tạm ngừng hoạt động, doanh nghiệp có trách nhiệm thông báo bằng văn bản tới Bộ Công Thương, Sở Công Thương nơi doanh nghiệp có hoạt động bán hàng đa cấp, người tham gia bán hàng đa cấp và niêm yết công khai tại trụ sở chính."

Việc quy định rõ thời hạn thông báo giúp người tham gia có đủ thời gian để xử lý các vấn đề tồn đọng về hàng hóa, hoa hồng, tránh tình trạng doanh nghiệp "biến mất" đột ngột gây thiệt hại cho mạng lưới.

Nghị định 42/2014/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2014. Các doanh nghiệp đang hoạt động theo quy định cũ sẽ có một khoảng thời gian chuyển tiếp để điều chỉnh vốn và các điều kiện kinh doanh cho phù hợp với quy định mới này.