Với quy mô dân số gần 94 triệu người vào năm 2018, Việt Nam có khoảng 15,3 triệu người trưởng thành hút thuốc lá và nằm trong top 15 quốc gia có tỷ lệ hút thuốc nhiều nhất thế giới. Dưới góc độ pháp luật, người hút thuốc lá cần đặc biệt lưu ý những thông tin quan trọng về địa điểm cấm và mức xử phạt dưới đây để tránh vi phạm.

1. Những địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn theo quy định hiện hành

Theo quy định tại Điều 11 Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012, có những khu vực được xác định là cấm hút thuốc lá tuyệt đối để đảm bảo môi trường trong lành cho cộng đồng. Cụ thể:

Địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên bao gồm:

• Cơ sở y tế như bệnh viện, trạm y tế;
• Cơ sở giáo dục (trừ trường cao đẳng, đại học, học viện);
• Cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em;
• Cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao.

Địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà bao gồm:

• Nơi làm việc của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập;
• Trường cao đẳng, đại học, học viện;
• Địa điểm công cộng khác theo quy định.

Ngoài ra, pháp luật cũng nghiêm cấm hoàn toàn việc hút thuốc trên các phương tiện giao thông công cộng như máy bay, ô tô và tàu điện.

2. Hút thuốc tại nơi cấm bị phạt đến 300.000 đồng

Việc thực thi các quy định về phòng chống tác hại thuốc lá được cụ thể hóa bằng các chế tài xử phạt hành chính. Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 23 Nghị định 176/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.

Mức phạt này cũng áp dụng đối với hành vi bỏ mẩu, tàn thuốc lá không đúng nơi quy định khi hút thuốc tại những địa điểm được phép. Đặc biệt, đối với lĩnh vực hàng không dân dụng, theo Nghị định 147/2013/NĐ-CP, người hút thuốc (kể cả thuốc lá điện tử) trên máy bay sẽ bị xử phạt rất nặng, từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

3. Nghiêm cấm sử dụng người dưới 18 tuổi mua, bán thuốc lá

Nhằm bảo vệ thế hệ trẻ trước tác hại của khói thuốc, Điều 9 Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 đã quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có việc sử dụng người chưa đủ 18 tuổi để mua hoặc bán thuốc lá. Đồng thời, bản thân người chưa đủ 18 tuổi cũng không được phép sử dụng, mua hoặc bán thuốc lá.

Mặc dù tại thời điểm năm 2018, các chế tài xử phạt đối với người nhờ trẻ em đi mua thuốc vẫn chưa thực sự chi tiết, nhưng Nghị định 176/2013/NĐ-CP đã quy định mức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 300.000 đồng đối với người từ đủ 16 tuổi nhưng chưa đủ 18 tuổi có hành vi hút thuốc lá.

4. Lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt và giá thuốc lá từ năm 2019

Để thực hiện mục tiêu giảm tỷ lệ người hút thuốc, Chính phủ đã phê duyệt Quyết định 1092/QĐ-TTg về Chương trình sức khỏe Việt Nam. Một trong những giải pháp kinh tế quan trọng là tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng thuốc lá.

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt hiện đang ở mức 70% dự kiến sẽ tăng lên 75% vào năm 2019 và tiếp tục lộ trình lên 80% vào năm 2020. Việc tăng thuế này chắc chắn sẽ dẫn đến sự gia tăng giá bán lẻ thuốc lá trên thị trường, từ đó góp phần hạn chế khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ.

Các nghiên cứu y khoa đã chỉ ra rằng, khói thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó có khoảng 60 chất là tác nhân gây ung thư. Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 40.000 người tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Việc tuân thủ các quy định pháp luật không chỉ giúp bạn tránh bị xử phạt mà còn là hành động bảo vệ sức khỏe cho chính mình và những người xung quanh.