Việc UBND TP. Hà Nội chính thức yêu cầu người dân Thủ đô phải đăng ký việc nuôi chó với chính quyền cơ sở từ đầu năm 2018 là một phần trong nỗ lực thực hiện Chương trình quốc gia khống chế và tiến tới loại trừ bệnh Dại. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy, dù chủ trương nhận được sự đồng thuận cao, nhưng quy trình thực hiện vẫn còn nhiều điểm mờ khiến người dân gặp khó.

Căn cứ pháp lý và mục tiêu quản lý

Chủ trương này không phải là quy định tự phát của địa phương mà được xây dựng dựa trên các văn bản pháp lý quan trọng của Chính phủ và Thành phố. Cụ thể:

• Tại cấp Trung ương: Quyết định 193/QĐ-TTg ngày 13/02/2017 của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình quốc gia khống chế và tiến tới loại trừ bệnh Dại giai đoạn 2017 - 2021. Văn bản này nêu rõ chủ nuôi chó phải thông báo việc nuôi chó với trưởng thôn hoặc UBND cấp xã.
• Tại cấp Thành phố: Thực hiện chỉ đạo trên, UBND TP. Hà Nội đã ban hành Kế hoạch 30/KH-UBND ngày 26/01/2018, chính thức yêu cầu người dân đăng ký nuôi chó với UBND xã, phường, thị trấn.

Mục tiêu cốt lõi của việc đăng ký là nhằm kiểm soát số lượng chó nuôi, đảm bảo 100% vật nuôi được tiêm phòng dại theo quy định của Luật Thú y 2015, đồng thời xác định rõ trách nhiệm dân sự và hình sự của chủ nuôi trong trường hợp chó thả rông gây tai nạn hoặc cắn người.

Nhiều vướng mắc phát sinh từ thực tế

Dù ủng hộ mục tiêu nhân văn của quy định, nhưng nhiều chủ nuôi chó tại Hà Nội đang bày tỏ sự lúng túng. Vấn đề lớn nhất nằm ở chỗ các văn bản hiện hành mới chỉ dừng lại ở mức "yêu cầu" mà chưa có hướng dẫn chi tiết về biểu mẫu đăng ký, quy trình tiếp nhận và quản lý biến động đàn chó.

Nhiều câu hỏi thực tế được đặt ra nhưng chưa có lời giải đáp thỏa đáng:

• Thủ tục đăng ký: Người dân cần mang theo giấy tờ gì? Có cần ảnh chụp vật nuôi hay sổ tiêm phòng không?
• Quản lý biến động: Khi chó sinh sản, bị chết, bị mất hoặc chuyển nhượng cho chủ mới, người dân có phải ra phường khai báo lại không?
• Tính tiện lợi: Liệu thủ tục có được đơn giản hóa để tránh gây phiền hà cho người dân, hay lại trở thành một loại "giấy phép con" mới?

Chế tài xử phạt: Nghiêm khắc nhưng vẫn thiếu sự đồng bộ

Một điểm đáng lưu ý là trong khi quy định về đăng ký còn chưa rõ ràng về thủ tục, thì các chế tài xử phạt liên quan đến hành vi nuôi chó không an toàn đã được quy định rất cụ thể tại Nghị định 90/2017/NĐ-CP (có hiệu lực từ 15/09/2017). Cụ thể, tại khoản 2 Điều 7 của Nghị định này quy định:

"Phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: a) Không tiêm phòng vắc xin phòng bệnh Dại cho động vật bắt buộc phải tiêm phòng; b) Không đeo rọ mõm cho chó hoặc không xích giữ chó, không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng."

Tuy nhiên, đối với hành vi "không đăng ký nuôi chó", pháp luật hiện hành tại thời điểm đầu năm 2018 vẫn chưa có quy định xử phạt vi phạm hành chính cụ thể. Việc thiếu chế tài trực tiếp cho hành vi không đăng ký khiến quy định này mang tính chất khuyến khích nhiều hơn là bắt buộc, dẫn đến nguy cơ quy định bị "nhờn" nếu không sớm có hướng dẫn thực hiện đồng bộ.

Lời khuyên cho chủ nuôi

Trong khi chờ đợi các hướng dẫn cụ thể hơn từ cơ quan chức năng, để đảm bảo quyền lợi và tránh các rắc rối pháp lý, chủ nuôi chó tại Hà Nội nên chủ động thực hiện các bước sau:

1. Chủ động liên hệ với Tổ dân phố hoặc UBND phường nơi cư trú để khai báo số lượng vật nuôi.
2. Lưu giữ cẩn thận sổ tiêm phòng dại định kỳ cho vật nuôi.
3. Tuyệt đối tuân thủ việc đeo rọ mõm và có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng để tránh bị xử phạt theo Nghị định 90/2017/NĐ-CP.

Việc quản lý vật nuôi không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là ý thức cộng đồng để bảo vệ sức khỏe cho chính gia đình mình và những người xung quanh.