Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang có những diễn biến phức tạp vào tháng 5/2021, công tác thông tin tuyên truyền đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao ý thức cộng đồng. Tuy nhiên, việc công khai quá chi tiết danh tính và lịch trình của người bệnh đã nảy sinh nhiều hệ lụy không đáng có, xâm phạm đời tư và gây áp lực tâm lý nặng nề. Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã đưa ra chỉ đạo mới nhằm cân bằng giữa yêu cầu phòng dịch và quyền riêng tư của công dân.

Bảo vệ thông tin cá nhân bệnh nhân là yêu cầu cấp thiết trong công tác phòng chống dịch bệnh (ảnh minh họa)

Thay đổi tư duy: Từ "truy vết công khai" sang "khuyến cáo dịch tễ"

Ngày 21/5/2021, Bộ Y tế đã ban hành Công văn 4154/BYT-TT-KT về việc điều chỉnh công tác cung cấp thông tin cho báo chí về phòng, chống dịch Covid-19. Điểm mấu chốt của văn bản này là yêu cầu các đơn vị y tế không công bố cho báo chí danh tính, chi tiết về lịch trình di chuyển và quá trình tiếp xúc của bệnh nhân.

Thay vì công khai danh tính cụ thể, ngành y tế sẽ chuyển sang hình thức công bố và khuyến cáo các điểm đến có nguy cơ về dịch tễ (nơi đã từng có người dương tính ghé qua). Việc này giúp người dân đã từng di chuyển hoặc tiếp xúc tại khu vực đó chủ động thực hiện ngay các biện pháp tự bảo vệ mình và những người xung quanh theo hướng dẫn của ngành y tế mà không cần biết cụ thể người mắc bệnh là ai.

Việc công khai lịch trình quá chi tiết từng gây ra làn sóng kỳ thị và áp lực tâm lý cho người bệnh trên mạng xã hội (ảnh minh họa)

Quyền riêng tư không thể bị xâm phạm dưới danh nghĩa phòng dịch

Thực tế trong thời gian qua, khi lịch trình của một số bệnh nhân bị rò rỉ hoặc công bố quá chi tiết, mạng xã hội đã xuất hiện làn sóng "tấn công", suy diễn và bình luận ác ý. Điều này không chỉ xâm phạm nghiêm trọng đời tư mà còn gây ảnh hưởng nặng nề đến uy tín, danh dự và cuộc sống sinh hoạt của người bệnh cùng gia đình họ.

Theo quy định tại Điều 8 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2009, người bệnh có quyền được tôn trọng bí mật riêng tư:

"1. Được giữ bí mật thông tin về tình trạng sức khỏe và đời tư được ghi trong hồ sơ bệnh án. 2. Thông tin quy định tại khoản 1 Điều này chỉ được phép công bố khi người bệnh đồng ý hoặc để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng chẩn đoán, chăm sóc, điều trị người bệnh giữa những người hành nghề trong nhóm trực tiếp điều trị cho người bệnh hoặc trong trường hợp khác được pháp luật quy định."

Chế tài nghiêm khắc đối với hành vi tiết lộ thông tin bệnh nhân

Việc bảo mật thông tin bệnh nhân không chỉ là đạo đức nghề nghiệp mà còn được cụ thể hóa bằng các chế tài hành chính nghiêm khắc. Theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, các hành vi vi phạm quy định về bí mật riêng tư của người bệnh sẽ bị xử lý nghiêm.

Cụ thể, tại Điều 19 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, hành vi tiết lộ thông tin hồ sơ bệnh án mà không được sự đồng ý của người bệnh có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân (mức phạt đối với tổ chức gấp đôi).

Bộ Y tế yêu cầu các Sở Y tế và đơn vị trực thuộc quán triệt nhân viên y tế thực hiện nghiêm các quy định này. Việc bảo vệ danh tính người bệnh cũng chính là cách để khuyến khích cộng đồng tự giác khai báo y tế, bởi họ biết rằng quyền lợi và danh dự của mình sẽ được pháp luật bảo vệ tối đa.

Lời kết

Chống dịch là một cuộc chiến dài hơi cần sự đồng lòng của toàn xã hội. Việc dừng công bố danh tính bệnh nhân Covid-19 là một quyết định đúng đắn, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế và quy định pháp luật Việt Nam. Cộng đồng cần bình tĩnh, tuân thủ các khuyến cáo dịch tễ và ngừng các hành vi phán xét, kỳ thị người bệnh để cùng nhau vượt qua đại dịch một cách nhân văn nhất.