Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển bùng nổ vào những tháng cuối năm 2019, không gian mạng tại Việt Nam đang trở thành mảnh đất màu mỡ cho các đối tượng tội phạm thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Những thủ đoạn này không chỉ gây thiệt hại nặng nề về kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội.

Thực trạng báo động về tội phạm lừa đảo qua Internet cuối năm 2019

Theo ghi nhận từ các cơ quan chức năng, bên cạnh các hình thức truyền thống như kinh doanh đa cấp biến tướng hay chuyển nhượng đất đai bất hợp pháp, thời gian gần đây đã xuất hiện hàng loạt phương thức lừa đảo mới thông qua mạng viễn thông và Internet. Các đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết về công nghệ và tâm lý nhẹ dạ của người dân để thực hiện các vụ chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn.

Những "cái bẫy" tinh vi đánh vào lòng tham và sự sợ hãi

Các thủ đoạn phổ biến nhất hiện nay bao gồm:

• Tin nhắn trúng thưởng: Gửi tin nhắn thông báo trúng thưởng các phần quà giá trị lớn (xe máy, điện thoại, tiền mặt) và yêu cầu nạn nhân nộp phí vận chuyển hoặc thuế trước.
• Giả danh người nước ngoài: Kết bạn qua mạng xã hội, hứa hẹn gửi quà tặng đắt tiền từ nước ngoài về Việt Nam, sau đó giả danh nhân viên sân bay hoặc hải quan yêu cầu nộp tiền để nhận hàng.
• Giả danh cơ quan thực thi pháp luật: Gọi điện giả danh Công an, Viện kiểm sát thông báo nạn nhân liên quan đến vụ án ma túy hoặc rửa tiền, yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản "tạm giữ" để kiểm tra.
• Chiếm quyền điều khiển tài khoản (Hack Facebook/Zalo): Sau khi chiếm quyền đăng nhập, đối tượng nhắn tin cho người thân, bạn bè của chủ tài khoản để vay tiền hoặc nhờ nạp thẻ điện thoại.

Căn cứ pháp lý và chế tài xử lý nghiêm khắc

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất rõ ràng để trừng trị các hành vi này. Theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có thể bị phạt tù lên đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu giá trị tài sản chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên.

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm...

Đặc biệt, đối với hành vi sử dụng công nghệ cao, Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản với mức hình phạt cao nhất cũng lên đến 20 năm tù.

Chỉ đạo quyết liệt từ Thủ tướng Chính phủ

Để ngăn chặn triệt để tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Công an phối hợp với các địa phương thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh của người dân. Đồng thời, yêu cầu tăng cường công tác tuyên truyền theo tinh thần của Luật An ninh mạng 2018, giúp người dân nhận diện rõ các phương thức, thủ đoạn của tội phạm.

Các cơ quan chức năng cũng được giao nhiệm vụ rà soát các kẽ hở pháp lý trong lĩnh vực viễn thông, ngân hàng để không cho tội phạm có cơ hội lợi dụng các tài khoản ảo hoặc sim rác để hoạt động.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Người dân cần tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại hay mạng xã hội. Khi nhận được các yêu cầu chuyển tiền từ người lạ hoặc kể cả người quen qua tin nhắn, cần thực hiện xác minh trực tiếp qua điện thoại hoặc gặp mặt. Trong trường hợp nghi ngờ bị lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.

Việc nâng cao cảnh giác không chỉ bảo vệ tài sản cá nhân mà còn góp phần cùng cộng đồng đẩy lùi tội phạm công nghệ cao, xây dựng một môi trường mạng an toàn và lành mạnh.